Мектепке дейінгі даярлық топтарында халық ауыз әдебиеті арқылы баланың сөйлеуін дамытудың ерекшеліктері

Балалардың  сөйлеуін  дамытуда балалар фольклорын  пайдаланудың рөлін анықтауға педагогикалық, әдебиеттік, этнопедагогикалық еңбектерге    талдаулар негіз болды. Оқушылардың сөйлеуін дамытуда  сабақта және  сабақтан  тыс уақытта әдеби мұраларды пайдалану жағдайына жасалған  талдаулар,  заман талабынан туындап отырған қажеттілікті  өңдеу үшін,  бүгін де  мектепке дейінгі тәрбие беру  бағдарламаларын жетілдіру қажеттігі көрсетілді.

    Эксперименттік  балабақшада жүргізілген анықтау эксперименті  бойынша тұжырым жасалынып,  оны толықтыру мақсатында  жүргізілетін  қалыптастыру  экспериментінде сабақта және  сабақтан  тыс уақытында ауыз әдебиеті үлгілерін   қажеттігіне қарай пайдалану, өзіндік қорытынды жасау шығармашылық  қабілетін дамытуда,  рөлдерді сахналауға т.б мүмкіндік туғызады.

    Жүргізілген  қалыптастыру экспериментінің   нәтижесінде  тіл дамыту  сабағында өтілетін  ол материалдарды түстен кейін жалғастыруға  ынта білдіріп,  белсенділік танытты.

    Көркем  шығарма кейіпкерлерін  суретпен  салу,  диафильм көріп,  оны   серуен  кезінде  орындауға,  табиғатты  еңбекте,  бақылауда,  қатынас жасауда  балаларда   шығарма  кейіпкерлеріне  еліктіріп,  рольдерді  таңдауда айқын   көрініс  тапты.

      Сонымен  жүргізген жұмыстарымыз  зерттеу міндетіміз бен болжамымызды  дәлелдейтіндігін  көреміз.

- халық ауыз әдебиеті арқылы даярлық топ балаларының сөздік қорын дамытуды педагогикалық тұрғыдан негізделді.

- сөздік қорын халық ауыз әдебиеті арқылы қалыптастырудың мүмкіндіктерін айқындалды;

- баланың сөздік қорын халық ауыз әдебиеті арқылы қалыптастыруды әдістемесін даярлау және оның тиімділігін тәжірибеде тексеріп, ғылыми ұсыныстар берілді.

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы. -
2. Қазақстан Республикасы бастауыш білімнің  мемлекеттік жалпыға білім беру стандарты. –
3. Білім туралы. Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңы. – Алматы: Литер, 2000. – 96 б.
4. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы // Жетісу.- 30 желтоқсан. – 2003.
5. Алтыбаев Н. Қазақ балалар фольклоры арқылы мектепке дейінгі топтардабаланың дүниетанымын қалыптастыру: автореферат: - Алматы, 1999
1. 6. Ашай Ә.Ұлттық педагогика негізінде оқу тәрбие негізін   ұйымдастыру. -  Алматы, 1993
6. Бердалина Т. «Мәтін арқылы тілді дамыту»// Қазақ тілі мен әдебиеті. – 2010. -  №8.
7. Жарықбаев Қ. Қазақ тәлім-тәрбиес. -  Алматы:  Санат,  1995
2. Жанабаев  Н. Куанышты күн.    - Алматы:  Рауан,  1993.
3. Қалиев С. Қазақстан халықтық тәлім-тәрбиенің ғылыми-педагогикалық негіздері.    Алматы, 2000
4. Қалиұлы С. Айналама қарасам!   - Алматы: Балалар әдебиеті, 2003
5. Қалықбеков Б. «Балалар сөйлеуін зерттеудің қазіргі таңдағы негізгі 
   бағыттары.» // Бастауыш мектеп. - 2009
6. Қоңыратбаев Ә.  Қазақ фольклорының тарихы. – Алматы: Ана тілі, 2001
7. Құралұлы  А.  Ұлттық дүнитаным.  – Алматы: Рауан, 1997
8. Қазақ мақал-мәтелдері. – Алматы: Ана тілі, 2002
9. Жасырынбақ: балалар ойыны   -  Алматы:  Рауан, 1994
10. Кірісбаев Б.  Жаңылтпаштар   - Алматы: Балауса, 2003
11. Нұрмахамбетова Р.Баланың ана сөйлеуіне сүйіспеншілігін қазақ балалар 
    фольклоры арқылы тәрбиелеу.  – Алматы: Білім, 2002
12. Омарова Г. Бастауыш сыныпта ауыз әдебиетінің үлгілерін оқытудың 
    кейбір мәселелері   -  Алматы, 2000.
13. Рахметова С. Мектепке дейінгі топтардабаланың сөйлеуін дамытудың 
    ғылыми әдістемелік негіздері. – Алматы, 1994
14. Садуақасова Ә. Халықтық тәрбие  \\Ұлт тағылымы. -  2002. -  №2
15. Табылдиева Ә. Халық тағылымы  -  Алматы: Қазақ университеті, 1992
16. Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасын оқытудың әдістемесі. - Алматы: 
    Қаз. Унив., 2001
17. Ісіламжанұлы К. Рухани уыз  -  Алматы:   - Ана тілі,1995
18. Аймауытов Ж.  Психология  -  Алматы, 1996
19. Жұмабаев М. Педагогика    -  Алматы, 1992
20.   Байтұрсынов  А. Тіл тағылымы   -  Алматы, 1994
21. Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті.  -  Алматы, 1996
22. Ахметов Ш.    Балалар әдебиеті хрестоматиясы. – А., 1996
23. Уалиханов  Ш.Таңдамалы шығармалар    -  Алматы, 1989.
24.   Алтынсарин  Ы.Таңдамалы шығармалары. – Алматы, 1994.
25. Баласағұн Ж.  Құтты б ілік. – Алматы: Жазушы, 1986.
26. Құнанбаев  А. Қара сөздері   -  Алматы,  1993
27. Кішібекеков Д.  Философия.  -  Алматы, 1999
28. Тәжібаев Т.  Психология   -  Алматы, 1997
29. Жарықбаев  Қ.  Психология   -  Алматы, 1997
30.   Әбдікәрімова Т. Мәтін арқылы оқушылардың сөйлеуін дамыту. - Алматы,1994
31. Әуезов  М. Таңдамалы шығармалар.   -  Алматы, 1998
32. Негимов С. Шешендік өнер. Алматы: Ана тілі, 1997. – 206 б.
33. Ақтанова А. өзінің «Қазіргі қазақ балалар драматургиясы». ф.ғ.к.дисс.автореф. 2003.
34. Әлімбаев М. Шығармалар жинағы. Екі томдық. Алматы: Санат, 1997. Т2. – 704 б.
35. Табылдиев Ә. «Қайырлы таң, балалар» таңдамалы өлеңдер жинағы. Алматы, Аль-Фараби, 2000. – 296 б.
36. Қасқабасов С. Қазақтың халық прозасы. Алматы. 1984. – 270 б.
37. Ыбырайым Б. “Қазіргі қазақ балалар прозасы және рухани-эстетикалық даму мәселелері” ф.ғ.д. дисс. 10.01.02. – Алматы. М.О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты 1998. – 345 б.
38. Ақыпбекұлы Ө. Қырық қызық. Өлеңдер, ойындар, жұмбақтар, жаңылтпаштар, ертегілер. Алматы: Балауса. 2002. – 96 б.
39. Горький М. Әдебиет туралы. Алматы, 1934.
40. Асқар Оразақын. Жеткіншек: Өлеңдер мен аңыз, ертегі жаңылтпаш, жұмбақ ойын, метаграммалар. Алматы: Балалар әдебиеті, 2005. – 112 б.
41. Аяпбекова Б. Бұл да бірлік. Балаларды ойын арқылы тәрбиелеу, санамақ, жаңылтпаш, жұмбақтарды пайдалану. Білім – Образование, 2006. №2, 37-39-б.
42. Әбдірашов. Ж. Саяхат: Өлеңдер, тақпақтар, ертегі, жаңылтпаштар, санамақтар, жұмбақтар. Алматы: Жазушы, 2003. – 160 б.
43. Меңжанова А.К. М<span class="List_0020