Инфекциялық аурулардың алдын алу

236. ВВГ-ге қарсы  вакцинаны басқа вакциналармен  бір мезгілде бөлек шприцтермен және дененің басқа жерлеріне салған жағдайда енгізуге болады.  ВВГ-ге қарсы вакцинаның шығарылған типі мен формасы бойынша бір-бірін толығымен алмастыра алатын жағдайларда, ВВГ-ге қарсы вакцинаның кейінгі дозаларын енгізу үшін әртүрлі өндірушілер шығарған әр типтегі препараттарды пайдалануға жол беріледі.

237. 15 жастан асқан  адамдарды вакцинациялау алдын  ала ВВГ-ге маркерлік диагностикалаудан  кейін жүргізіледі. ВВГ-ге зерттеп-қараудың  оң нәтижесі бар адамдар вакцинациялауға жіберілмейді.

238. Вакциналарды  енгізуге қарсы көрсетімдер мыналар болып саналады:

1) шала туғандық, туған кездегі салмағы 2000 грамнан  кем;

2) препараттың компоненттеріне  сезгіштіктің артуымен байланысты  алдындағы дозаға күшті аллергиялық әсер (жайылып кеткен бөртпе – есекжем, тыныс алудың ауырлауы, өңеш пен ауыз қуысының ісінуі, гипертензия, шок). Бұл ретте осы вакцинаны одан әрі қолдану тоқтатылады;

3) 380С-тан жоғары температурамен немесе жалпы жай-күйдің айтарлықтай бұзылуларымен білінетін ауырлығы орташа және ауыр науқастар. Вакцинациялауға денсаулық қалыпқа келгеннен кейін екі-төрт аптадан соң рұқсат етіледі;

4) жүктілік;

5) ауыр емес жіті  респираторлық вирустық инфекциялар, ішек және басқа да жіті инфекциялық аурулар (сауыққаннан кейін бірден вакцинациялауға рұқсат етіледі).

239. ВВГ-ге қарсы  вакцинациялауға жататын контингенттер  мыналар:

1) жаңа туған нәрестелер өмірінің алғашқы он екі сағатында перинатальдық берілудің алдын алу мақсатында;

2) жыныстық қатынас  және тұрмыстық жолмен берілудің алдын алу үшін ВВГ ошағындағы науқаспен байланыста болған адамдар; 

3) меншік нысанына  қарамастан медициналық ұйымдардың  медицина қызметкерлері (дәрігерлер, орта және кіші медицина персоналы);

4) меншік нысанына  қарамастан медициналық бейіндегі  барлық жоғары және орта білім беру ұйымдарында оқитын адамдар;

5) қан құю жиілігіне  қарамастан қан, оның компоненттері  мен препараттарының реципиенттері; 

6) алғаш анықталған  АИТВ инфекциясын жұқтырғандар;

7) жиілікке қарамастан  тіндердің және (немесе) ағзалардың (ағзалардың бөліктерінің) гемодиализі мен трансплантаттауға жататын алғаш анықталған адамдар;

8) онкогематологиялық  науқастар, сондай-ақ әлсіз иммундық жауапқа байланысты вакцинаның екі есе дозасы енгізілетін иммундық-супрессиялық препараттарды қабылдайтын науқастар және аяқталған вакцинациялаудан кейін алты айдан соң қосымша ревакцинациялау жүргізіледі. 

240. Қан құюды жүргізген  денсаулық сақтау ұйымы ұсынған  тізімге сәйкес аумақтық емханаларда қан және оның компоненттері мен препараттары реципиенттеріне егулер жүргізіледі. 

 

 

21. Медицина қызметкерлерінде ВВГ, ДВГ

 

  және СВГ жұқтырудың алдын алуға  қойылатын

санитариялық-эпидемиологиялық талаптар

241. Медицина қызметкерлерін  гепатит вирустарынан қорғау  бойынша іс-шаралардың негізіне  барлық пациенттердің биологиялық  сұйықтықтарын  әлеуетті инфекция жұқтырғандар ретінде қарау принципі жатады. Медициналық ұйымдардың, оның ішінде зертханалардың медицина қызметкерлерінің және денсаулық сақтау саласындағы білім беру ұйымдарында оқитындардың инфекция  жұқтыру қаупі бар.

242. Инфекция жұқтыру  жолдары мынадай:

1) терінің зақымдалуы (инемен шаншу немесе өткір аспаппен кесу);

2) шырышты қабықтарға  немесе зақымдалған теріге биологиялық  сұйықтықтардың түсуі;

3) зақымдалмаған  терінің тіндермен және биологиялық сұйықтықтармен ұзақ немесе ауданы бойынша көлемді жанасуы.

243. Биологиялық сұйықтықтармен, оның ішінде мыналармен:

1) қанмен;

2) шәуетпен;

3) қынаптық бөлінділермен;

4) синовиялық сұйықтықпен;

5) ми-жұлындық сұйықтықпен;

6) плевралық сұйықтықпен;

7) перитонеалдық  сұйықтықпен;

8) перикардтық сұйықтықпен;

9) амниотиялық сұйықтықпен;

10) сілекеймен жұмыс  істегенде сақтандыру шаралары  сақталады.

244. Сақтық шаралары  мынадай:

1) тірі кезінде  немесе аутопсияда, кез келген  кесіліп алынғандармен (немесе басқа  тәсілмен алынып тасталғандармен), адам тіндері мен ағзаларымен (зақымдалмаған теріден басқа);

2) қанмен берілетін  инфекцияларды жұқтырған тәжірибелік жануарлардың тіндерімен және ағзаларымен;

3) қанның көрініп тұрған қоспасы бар кез келген сұйықтықтармен;

4) кез келген белгісіз  биологиялық сұйықтықпен жұмыс  кезінде сақтандыру шаралары  сақталады. 

245. Мынадай:

1) ластанған инелерді  және өткір құралдарды абайламай ұстаудан алынған жарақаттар кезінде;

2) ауыздың, көздің, мұрынның шырышты қабықтарына және зақымдалған теріге (кесілулер, сызаттар, дерматит, безеулер) қанның және басқа да биологиялық сұйықтықтардың түсуі кезінде;

3) биологиялық сұйықтықтармен  және олармен ластанған беттермен жұмыс істеу кезінде көз, мұрын, ауыздың шырышты қабықшаларына және зақымдалған теріге тиіп кету кезінде;

4) қан мен басқа  да биологиялық сұйықтықтардың  жайылуынан,  шайқалуы және шашырауы кезінде жұқтыру қаупі артады. 

246. Инфекция жұқтырудан  қорғану мақсатында мыналар:

1) пайдаланудың барлық  уақытында тері жамылғысын, көзді, ауызды және басқа да шырышты қабықтарды биологиялық сұйықтықтармен жанасудан қорғайтын  жеке қорғаныш құралдары;

2) жұмыс берушілер  қамтамасыз ететін қорғаныш құрылғылары  мен қауіпсіз технологиялар пайдаланылады.

247. Медициналық ұйымдарда  мыналар қамтамасыз етіледі:

1) биологиялық сұйықтықтармен  немесе олармен ластанған беттермен  тікелей жұмыс істеу алдында  киілетін қолғаптармен. Бір реттік  қолғаптарды қайта қолдануды, қолғаптар  жасалған латексті бүлдіретін  вазелин негізіндегі любриканттарды  қолдануды болдырмау;

2) жұқтырылған материалмен  жанасу мүмкін болатын барлық  жағдайларда халаттарда, хирургиялық  қалпақта немесе телпектерде, аяқ  киім үстінен киетін бахиллалармен  жұмыс істеу;

3) қанның және басқа да биологиялық сұйықтықтардың шашырауы мүмкін болатын манипуляциялар кезінде маскалар, қорғаныш көзілдіріктерін немесе бетті иекке дейін жабатын экранды, немесе қорғаныш көзілдіріктермен, бүйір қалқаншалармен үйлескен маскаларды кию. Қарапайым көзілдіріктер қан арқылы берілетін инфекциядан жеткілікті қорғауды қамтамасыз етпейді;

4) жұмыс берушінің  жеке қорғаныш құралдарын  тегін беру;

5) жеке қорғаныш  құралдарын қолжетімді жерде  сақтау.

248. Биологиялық сұйықтықтармен  жұмыс істеу кезіндегі сақтандыру  шаралары мыналар:

1) биологиялық сұйықтық  теріге түскен кезде, қолғапты  немесе басқа жеке қорғаныш  құралын шешкеннен кейін, дереу  қолды сабынды сумен жуып, одан  кейін ластанған жерді жуады. Қолды ағынды сумен жуады. Ағынды  су жоқ болған жағдайда, қолға  арналған антисептикалық ерітінді  және бір реттік қағаз орамалдар немесе антисептикалық сулықтар қолдану қажет;

2) инелері бар  бір рет қолданылатын шприцтер  пайдаланғаннан кейін алдын ала  жуылмастан, дезинфекцияланбай, бөлшектелмей және деформацияланбай дереу қауіпсіз кәдеге жарату қорабына (бұдан әрі – ҚКЖҚ) тасталады;

3) көп рет қолданылатын ластанған, кесетін және шаншитын аспаптар  кейіннен өңдеу үшін қатты, ылғал өткізбейтін (түбі мен қабырғасы), таңбаланған контейнерлерге бірден салынады;

4) қолданылған құрал-саймандарға  арналған ҚКЖҚ және таңбаланған контейнерлер пайдалануға қолайлы жерде орналастырылады, олардың толтырылуына (төрттен үш бөлігіне дейін толтыру) жол берілмейді және тек мұқият жабық күйінде тасымалданады;

5) биологиялық сұйықтықтардың  үлгілері тиісті таңбасы бар  герметикалық контейнерлерге салынады. Егер үлгілері бар контейнер  ластанса немесе зақымдалса, оны  басқа контейнердің ішіне салу  қажет;

6) биологиялық сұйықтықтармен  ластанған жабдықты техникалық  қызмет көрсету және тасымалдау алдында дезинфекциялау қажет. Егер дезинфекциялау мүмкін  болмаса, онда ластанған элементтер ілеспе қағазда көрсетіледі;

7) ластанған төсек-орынға жанасуды мейлінше азайтып, оны таңбаланған қаптарға немесе контейнерлерге салады, ылғал заттарды ылғалданбайтын қаптар мен контейнерлерде тасымалдайды.

249. Мыналарға:

1) биологиялық сұйықтықтармен  жанасу мүмкіндігі бар жұмыс  орындарында тамақ ішуге, темекі  шегуге, макияж жасауға, контактілі  линзаларды шешуге немесе киюге;

2) биологиялық сұйықтықтар  мен тіндердің үлгілері сақталатын  тоңазытқыштарда немесе басқа  да орындарда тамақ және сусындар сақтауға;

3)  биологиялық сұйықтықтарды ауызбен тамшуырға соруға;

4) биологиялық сұйықтықтармен  ластануы мүмкін шыны сынықтарын  қолмен көтеруге;

5) шприцтерден қолданылған  инелерді шешуге, майыстыруға, сындыруға, оларға қалпақшаларын кигізуге  және ластанған өткір құралдармен осындай әрекет жасауға;

6) көп рет пайдаланылатын түйреуіш және кескіш құралдарға арналған контейнерлерден қолмен бірдеңе алуға, қолмен ашуға, контейнерлерді босатуға жол берілмейді.

250. Жеке қорғаныш  құралдарына биологиялық сұйықтықтар  түскен жағдайда, оны неғұрлым  тезірек шешіп, терінің ластанған  орындарын сабынды сумен жуу  қажет. Жұмыс орнынан кетер алдында  барлық жеке қорғаныш құралдарын  шешіп, оларды бұл үшін бөлінген ыдысқа салу қажет. Пайдаланылған жеке қорғаныш құралдарын тазалауды, жууды, жөндеуді, ауыстыруды және жоюды жұмыс беруші қамтамасыз етеді.

251. Медициналық ұйымдардың  басшылары медицина персоналын  ВВГ, ДВГ және СВГ кәсіптік жұқтырудың алдын алу бойынша оқытуды қамтамасыз етеді. 

252. Медициналық ұйымдардың  персоналы (медициналық та, медициналық  емес те) қауіпсіздік техникасы  бойынша жұмысқа кірер алдында  және жыл сайын нұсқаулықтан өтеді. 

253. Науқастарды емдеу  кезінде кез келген қажетсіз  инвазивтік араласуды болдырмау  қажет.

254. Медициналық  ұйымдар қажетті жабдықпен және шығыс материалдарымен (оның ішінде бір реттік қолғаптармен, катетерлермен, инелермен және инфузияға арналған жүйелермен, дезинфектанттармен, контейнерлермен, ҚКЖҚ-мен) жеткілікті мөлшерде және ассортиментте қамтамасыз етіледі. 

255. Медициналық ұйымдар  медициналық қалдықтарды кәдеге жарату бойынша жоспарларды, персоналдың нұсқаулықтан өту тәртібі мен бақылау тәртібін әзірлейді және бекітеді.

256. Ауруды анықтау, емдеуді ұйымдастыру, ВВГ және СВГ маркерлеріне оң нәтижесі бар адамдар үшін еңбек режимін айқындау мақсатында жұмысқа кірер алдында және алты айда бір рет ВВГ және СВГ маркерлеріне мыналар зерттеліп-қарауға жатады:

 

         1) қан қызметі  ұйымдарының медицина қызметкерлері;

2) гемодиализбен  айналысатын медицина қызметкерлері;

3) хирургиялық, стоматологиялық, гинекологиялық, акушерлік, гематологиялық  бейінді медицина қызметкерлері, сондай-ақ клиникалық, иммунологиялық, вирусологиялық, бактериологиялық, паразитологиялық  зертханалардың медицина қызметкерлері.

257. Хирургиялық, стоматологиялық, гинекологиялық, акушерлік, гематологиялық  бейінді және гемодиализбен айналысатын медицина қызметкерлері ВВГ және СВГ маркерлеріне оң нәтижесі болғанда диагнозы нақтылағанға дейін жұмысқа жіберілмейді.  

258. Медицина қызметкерлерінің  ВВГ және СВГ маркерлеріне оң нәтижесі болғанда қан және оның препараттарын дайындау үдерііне жіберілмейді.

259. Донорларда  ВВГ және СВГ маркерлеріне оң нәтижелер анықталған  кезде қан қызметі ұйымдары диагноз қою үшін аумақтық денсаулық сақтау ұйымдарына донорларының ВВГ және СВГ маркерлеріне оң нәтижелері туралы ақпарат береді. 

260. Құрамында HBsAg и anti-HCV бар қан, оның компоненттері мен  препараттары жойылуға жатады.      

22. ВВГ, ДВГ  және СВГ кезінде дезинфекциялауды

 

 ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын

санитариялық-эпидемиологиялық талаптар

261. Бір рет қолданылатын  медициналық құрал-саймандар алдын  ала дезинфекцияланбай және бөлшектелмей жойылады (өртеледі, қиратылады).

262. Көп рет қолданылатын медициналық мақсаттағы бұйымдар пайдаланылғаннан кейін дезинфекцияланады, стерильдеу алдында тазартылады, кептіріледі, оралады және стерильденеді.

263. Құрал-сайманды  дезинфекциялау оны пайдаланған  жерде дезинфекциялық ерітіндіге  батыру немесе ультрадыбыстық  және басқа да жуу  машиналарына салу жолымен жүргізіледі. 

264. Қуысы бар медициналық  бұйымдарды дезинфекциялау үшін  екі сыйымдылық пайдаланылады. Бірінші  сыйымдылықта құрал-сайман қанның, шырыштың, дәрілік препараттардың қалдықтарынан жуылады, сосын экспозиция үшін екінші сыйымдылыққа батырылады. Бөлінетін бөлшектер  бөлінген күйінде өңделеді.

 

         265. Дезинфекциялық  ерітінділер ластануына, түсінің өзгеруіне немесе тұнбаның пайда болуына қарай ауыстырылады.

 

         266. Биологиялық  сұйықтыққа қатысты бекіту әсері бар дезинфекциялық ерітіндіні пайдаланған кезде құрал-сайман алдын ала бөлек суы бар сыйымдылықта жуылады, кейіннен ол залалсыздандырылады.

267. Жуатын ерітінді  егер ерітіндінің түсі өзгермесе, дайындалған сәтінен бастап тәулік бойы пайдаланылады. Стерильдеу алдында өңдеудің сапасы қан мен синтетикалық жуу заттарының сілтілі компоненттерінің қалдық мөлшеріне, сондай-ақ аспаптағы майлы дәрілік заттардың қалдықтарына оң сынаманың жоқ болуымен бағаланады.

268. Құрал-сайманды  стерильдеу алдында тазалау және стерильдеу медициналық ұйымның әр бөлімшесіндегі арнайы бөлінген жерде немесе орталық стерильдеу бөлімшесінде жүргізіледі. Дезинфекциялық құралдың құрамында жуу компоненті болған жағдайда стерильдеу алдында өңдеу жүргізілмейді.