Инфекциялық аурулардың алдын алу

3) жарық немесе  зақымдануы бар контейнерлерді  абайлап ашады және тексереді;

4) бикстің ішкі  бетін дезинфекциялайды.

112. Зақымданған контейнерлерде  қақырықтың жеткіліксіз мөлшері болған жағдайда (3-5 мл) және тасымалдау қағидалары бұзылғанда үлгілер зерттеу үшін алынбайды.

12. Халықты  туберкулезге қарсы жоспарлы

иммундауды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын

 

 санитариялық-эпидемиологиялық талаптар

113. Балаларға профилактикалық  егулерді ата-анасының немесе  заңды өкілдерінің келісімімен жүргізеді.

114. Егу жүргізуден  бас тартуды медициналық құжаттамаға  жазып ресімдейді және ата-анасының біреуі немесе басқа заңды өкілдері, сонымен қатар медицина қызметкері қол қояды.

115. Балаларға қызмет  көрсететін медициналық ұйымның басшылары профилактикалық егулерді жоспарлауды, ұйымдастыруды және жүргізуді, қамту толықтығын, нақтылығын есепке ала отырып қамтамасыз етеді, сондай-ақ олар туралы есептерді тиісті аумақтағы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органына уақтылы беруді қамтамасыз етеді. Әдістемелік басшылықты ТҚҰ-ның мамандары жүзеге асырады.

116. Туберкулезге  қарсы профилактикалық егудің  жиынтық жоспары және медициналық ұйымдарға иммундық-биологиялық препараттардың қажеттілігі тиісті аумақтағы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органымен келіседі.

117. Профилактикалық  егудің жоспарын ведомстволық  тиесілігіне және меншік нысанына қарамастан тұрғылықты жері бойынша перзентхана (бөлімше) және медициналық ұйымдардың, білім беру ұйымдарының егу жұмысын жүргізуге жауапты медицина қызметкерлері құрайды.

118. Балаларды есепке  алуды, егу картотекасын ұйымдастыру  және жүргізуді, профилактикалық егу жоспарын қалыптастыруды нормативтік құжаттар талаптарына сәйкес балаларға қызмет көрсететін медициналық ұйымдар жүзеге асырады.

119. Балаларды есепке  алуды жылына екі рет жүргізеді (маусым, желтоқсан). Санаққа мекенжайы  бойынша тұратын және тіркелген, іс жүзінде осы мекенжайы бойынша тұратын, бірақ тіркелмеген 15 жасқа (14 жас 11 ай,    29 күндік) дейінгі балаларды қосады. Өткізілген санақтың негізінде педиатрлық учаске (үй бойынша санақ) және туылған жылы бойынша балалар тұрғынын есепке алу журналын ресімдейді. Санақ арасында балалар тұрғынын есепке алуды жаңа туылған нәресте, жаңадан келген балалар және бұрынғыларын есептен алып тастау туралы мәліметтерді енгізу жолымен түзетеді. Бір жылға дейін уақытша кету есептен алып тастауға негіз болып табылмайды.

120. Ведомстволық  тиесілігіне және меншік нысанына қарамастан, білім беру ұйымдарына, балалар үйіне, интернаттарға баратын балаларды есепке алуды жылына 1 рет жүргізеді. Жоғарыда көрсетілген ұйымдарға баратын балалар туралы мәліметті ұйымның орналасқан орны бойынша БМСК ұйымына береді.

121. Туберкулезге  қарсы иммундауды жүргізу үшін  басқа иммундау түрлері, сондай-ақ  туберкулиндиагностика жүргізілмейтін  аптаның арнайы күнін белгілейді.

122. Туберкулезге  қарсы ревакцинацияны дәрігердің (фельдшердің) медициналық тексеруінен кейін Манту сынамасының теріс нәтижесі бар декреттелген жастағы (6-7 жас) балаларға қатаң жүргізеді.

123. Медицина ұйымдарында  егу жүргізу үшін «Профилактикалық  егулерді жүргізу бойынша санитариялық-эпидемиологиялық  талаптар» санитариялық қағидаларына  сәйкес қажетті жабдықтармен жабдықталған арнайы егу кабинеттерін бөледі.

124. Білім беру  ұйымдарына, мектеп-интернаттарға, колледждерге, лицейлерге баратын, балалар үйіндегі, сәбилер үйіндегі балаларға егулерді осы ұйымдардағы арнайы жабдықталған егу кабинетінде жүргізеді.

125. Иммундауды және туберкулиндиагностиканы жүзеге асыратын медицина қызметкерлері, жіті респираторлық аурулармен, ангинамен ауыратын, қолында жарақаты бар, терісі және шырышты қабаты іріңдік зақымданған науқастар олардың таратылмауына қарамастан, туберкулезге қарсы егу жүргізуден шеттетіледі.

126. БЦЖ-вакцинасын  және туберкулинді сақтау, тасымалдау және пайдалануды медициналық иммундық-биологиялық препараттарды тасымалдау және сақтау жағдайында қойылатын нұсқаулықтар мен талаптарға сәйкес жүзеге асырады.

127. Туберкулезге  қарсы вакцинаны, Манту сынамасын  қоюды бір рет қолданылатын өздігінен бұзылатын (өздігінен блокталатын) шприцтермен жүргізеді.

128. Перзентханада жаңа туған нәрестелерге вакцинацияны нәрестенің анасының қасында болуымен және жазбаша келісімімен вакцинацияланбаудың салдары және мүмкін болатын реакциялар мен асқынулар туралы түсіндіру жұмыстарынан соң туылғаннан кейінгі алғашқы төрт күн ішінде егу кабинетінде жүргізіледі.

129. Вакцинациялауға  жаңа туған нәрестенің тарихында егуге рұқсатты ресімдей отырып, дәрігер-педиатрдың тексеруінен кейін нәрестелерге жол беріледі. Жаңа туған нәрестелерді вакцинациялауды егу жүргізуге рұқсаты бар егу кабинетінің мейірбикесі жүргізеді. Егер денсаулық жағдайына байланысты анасы екпе кабинетінің ішінде бола алмаса, онда оның жазбаша келісімімен медицина қызметкері ішінде болады. Перзентханадан шығарылар кезде анасына перзентханада алған егулер туралы жазбасы бар баланың Егу паспорты беріледі.

130. Перзентханада  БЦЖ вакцинациясы жүргізілмеген  балалар БМСК ұйымдарында вакцинацияланады, бұл ретте екі айлыққа жеткенге  дейін вакцинацияны алдын ала  туберкулиндиагностикасыз, екі айдан  кейін Манту сынамасының теріс  нәтижесі кезінде жүргізеді.

131. Бактерия бөлумен ауыратын науқастармен байланыс жағдайында перзентханадан келіп түскен вакцинацияланған балаларды жаңадан туған нәрестелерді күтетін бөлімшеде немесе сәбилер үйінде (туберкулез ауруымен ауыратын науқасты оқшаулау мүмкіншілігі жағдайында) кемінде екі ай мерзіммен оқшаулайды.

132. Егер анасы  туберкулездің активті формасымен  ауыратын болса, онда баланы химиялық  профилактика алу үшін анасынан  екі айға оқшаулайды, содан соң  Манту сынамасының теріс нәтижесі кезінде БЦЖ вакцинасын егеді және иммунитет пайда болуы кезеңіне тағы 2 айға анасынан оқшаулайды.

133. БЦЖ-мен ревакцинациялауға:

1) 6-7 жастағы (1-сынып) Манту сынамасының теріс нәтижесі бар, жұқтырылмаған сау балалар;

2) Мантудың теріс  қайталама сынамасынан кейін  үш айдан соң Манту сынамасының  күмәнді реакциясы бар адамдар жатады;

3) Манту сынамасы  мен БЦЖ ревакцинациясының арасындағы  аралық кемінде үш күн және екі аптадан аспауы тиіс. Медициналық қалдықтар болған жағдайда ревакцинациялау қарсы көрсеткіш алып тасталғаннан кейін жүргізіледі.

134. Ревакцинацияны  оқу жылының алғашқы айында (қыркүйек) 6-7 жас (1-сынып) оқушылары арасында  барлық республика бойынша бір  уақытта мектептерде ұйымдастырылған  балалардың дәрігер-фтизиатрымен бірге БМСК ұйымының медицина қызметкері жүргізеді. Осы айда мектепте басқа екпелерді жүргізуге жол берілмейді. Пайдаланылмаған БЦЖ вакциналарының қалдықтары жоғары деңгейдегі денсаулық сақтау ұйымына тапсырылады. БЦЖ вакцинасын тұрақты сақтау тек перзентханада (босандыру бөлімшелерінде) қапсырмамен жабылатын биксте сақтауға рұқсат етіледі және тоңазытқышта сақталады.

135. БЦЖ ревакцинациялауға  қарсы көрсетім:

1) ТМБ-ны жұқтыру  немесе бұрын туберкулездің болуы;

2) оң және күмәнді Манту сынамасы;

3) БЦЖ вакцинациясы  кезіндегі жанама реакциялар;

4) алғашқы туысқандық  дәрежеде адамдарда анықталған БЦЖ-ның генерализацияланған инфекциясы;

5) АИТВ-инфекциясы;

6) иммун тапшылығы  жағдайы, қатерлі ісіктер;

7) орталық нерв  жүйесінің зақымдануы – неврологиялық  симптомды (ауырлығы орта және ауыр дәрежелі) туа біткен жарақат;

8) субфебрильді температурамен  және жалпы жағдайдың бұзылуымен қоса жүретін ауырлығы орта және ауыр ауруларда;

9) жіті инфекциялық  және инфекциялық емес аурулар, жіті созылмалы, оның ішінде аллергиялық асқынулар. Ревакцинацияны сауыққаннан немесе ремиссия кезеңі басталғаннан кейін екі айдан соң жүргізеді;

10) туберкулезге  қарсы вакцинациядан уақытша  босатылған адамдарды есепке  алады және толық сауыққаннан немесе қарсы көрсетімі жойылғаннан кейін егеді.

136. БЦЖ вакцинасы  бар ампулаларды ашу алдында  мұқият көріп алады.

Мына жағдайларда препарат пайдаланылмауы тиіс:

1) ампулада заттаңба  болмағанда немесе ол дұрыс  толтырылмағанда;

2) вакцинаның жарамдылық  мерзімі аяқталғанда;

3) ампулада сызат  және жырық болғанда;

4) препараттың физикалық  қасиеті өзгергенде (түсін, пішінін және басқасын өзгерту);

5) вакцинаға нұсқаулықта  көрсетілген мерзімде араласқан препаратта бөгде қоспалар немесе бөлінбеген қауыздар болғанда.

137. Туберкулезге  қарсы вакцина еріткішімен араластырылғаннан  кейін вакциналардың қалдықтарын  кейіннен жоя отырып, тез арада  немесе егер бұл нұсқаулықта  рұқсат берілетін болса, алты  сағат ішінде пайдаланылады.

138. БЦЖ вакцинасы  қатаң түрде нұсқаулықта көрсетілген көлемде сол иықтың үстіңгі және үшінші артқы бетінің ортаңғы  шегіне теріішілік егіледі. БЦЖ-ны егу организмнің барлық жағына жалпы жауапты реакцияның дамуымен бірге жүреді.

БЦЖ вакцинасын енгізуге реакция мынаны көрсетеді:

1) БЦЖ-ны еккеннен  кейін артынша 15-20 минуттан кейін  сорылатын папула пайда болады;

2) жергілікті вакцинадан  кейінгі егу реакциясының дамуы  вакцинацияланған адамдарда тек 4-6 аптадан соң басталады, ал ревакцинацияланған  адамдарда – бір аптадан соң  басталуы мүмкін. Осы кезде вакцина  енгізу орнында диаметрі 5-9 мм  көлемінде гипермия және инфильтрат (папула) пайда болады. Кейінгі инфильтрат сулы бөртпеге, іріңді бөртпеге ауысады, содан кейін өздігінен түсіп қалатын және тыртықтың қалыптасуы басталатын қабыршақ пайда болады. Реакцияның сипаттамасы нормалы болып табылады және ешқандай дәрілік заттармен өңдеуді талап етпейді.

3) БЦЖ вакцинациясының  және ревакцинациясының соңғы нәтижесі тыртықтың көлемі бойынша егуден кейін 1 жылдан соң бағаланады. Егу техникасының және вакцинаны сақтау дұрыстығы кезінде енгізу орнына 95-97 процент жағдайда тыртық қалыптасады. Диаметрі 5-8 мм тыртық ең оңтайлы болып есептеледі. Бірқатар жағдайларда БЦЖ вакцинасын енгізген орында апигментті дақ (2-3%)  пайда болады;

Балалардың жергілікті егу реакциясы болмаған жағдайда (тыртықтың болмауы) ескереді және алты айдан кейін Мантудың алдын ала сынамасынсыз  (тек бір рет) (вакцианцияға дейін) қайта егеді,  Мантудың теріс нәтижесі кезінде бір жылдан кейін егеді.

 

 Қалыпты реакция сияқты бағаланатын 15-20 мм дейін аймақтық лимфа түйіндерінің көбеюі түрінде организмнің жалпы реакциясы көрінуі мүмкін, ал түйін жағынан 20 мм көбі өзіндік емделуге жатады. Лимфадениттердің теріс дамуы 6-9 айдың ішінде бақыланады;

139. Перзентханада  нәрестенің болуы кезеңінде дәрігер (мейірбике) анасына теріішілік вакцинадан кейін 4-6 аптадан соң нәрестеде жергілікті егу реакциясының дамуы мүмкіндігін және пайда болған жағдайда нәрестені учаскелік дәрігер-педиатрға қарату қажет екенін хабарлайды.

Вакцинацияланған (ревакцинацияланған) балаларға бақылауды БМСК дәрігер-педиатрлары жүргізеді. Сол себепті бір, үш, алты, он екі айдан соң мерзімдік медициналық құжаттаманың (063у, 026у, 112у) есепке алу нысанындағы оның сипаттамасын және көлемін тіркеумен жергілікті екпе егетін реакцияны тексеріп отырады, вакцинацияға және аймақтық лимфаденитті уақтылы анықтауға организмнің жалпы реакциясын анықтау мақсатында шет лимфа түйіндерінің реакциясына бақылау жүргізеді.

140. Сирек кездесетін  жағдайларда, БЦЖ вакцинасын енгізуге  мынадай форма түрінде жанама  жергілікті реакциялар бақыланады:

1) аймақтық лимфаденит;

2) тері астындағы  салқын абсцесс;

3) үстіңгі жара;

4) тыртық түйін;

5) сүйек жүйесінің  зақымдануы (сүйек қабынуы).

141. Вакцинацияға  жанама реакцияны кешенді клиникалық-рентгендік-зертханалық  тексеру нәтижесінде фтизиатр белгілейді. Реакцияны белгілегеннен кейін БЦЖ вакцинасын енгізуге анықталған жанама реакциялар туралы медициналық ұйым басшыларына хабарлайды және тиісті аумақтағы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органына хабарлама жібереді.

142. Реакцияның сипаттамасы  туралы мәлімет 063/у, 026/у, 112/у есепке алу нысандарында белгіленеді. Реакциясы бар барлық балаларға бақылау картасы толтырылады.

143. Жанама реакциясы  бар балаларды 1 жылдың ішінде  диспансерлік есептің III тобында  бақылайды.

144. Баланы есепке  алу және есептен шығару кезінде мыналар жүргізіледі: қанның және зәрдің жалпы талдауы, кеуде қуысы органдарының рентгенографиясы, (есептен шығарған кезде) қосымша Манту сынамасы.

145. Туберкулезге  және туберкулиндиагностикаға (вакцинациялау және БЦЖ қайталап егу) қарсы профилактикалық егуді препараттармен бірге ұсынылған нұсқаулыққа сәйкес жүргізеді.

146. АИТВ-инфекциясының  және басқа да қарсы көрсетімнің клиникалық белгісі жоқ болған жағдайда, АИТВ-жұқтырған анадан туған нәрестелерге күнтізбелік мерзімде бір рет теріішілік БЦЖ вакцинасының стандартты дозасын салады.

147. Күнтізбелік мерзімде  егу егілмеген АИТВ-жұқтырған  анадан туған нәрестелерге алдын ала Манту сынамасынсыз өмірінің төрт аптасы ішінде (жаңадан туылу кезеңінде) егеді. Өмірінің төртінші аптасы біткеннен кейін БЦЖ-ның генерализацияланған жұқпаның даму мүмкіндігі салдарынан балаларға БЦЖ вакцинасын енгізуге рұқсат етілмейді. Нәрестеге он екі айлық, кейбір жағдайларда он бес-он сегіз айлық жасқа жеткенге дейін вакцинациядан кейінгі жетілмеген белгісі бар (тыртығы) балаларға қайталама БЦЖ вакцинациясы жүргізілмейді. АИТВ-жұқпасын шығарған жағдайда он екі айлық, кейбір жағдайларда он бес- он сегіз айлық жасқа БЦЖ екпесі Манту сынамасының теріс нәтижесі кезінде жүргізіледі.

148. АИТВ-жұқтырған  балалар мен жасөспірімдерді ревакцинациялау үдемелі иммунитет тапшылығының аясында БЦЖ генерализацияланған инфекцияның даму қауіпсіздігі салдарынан БЦЖ жүргізілмейді.

149. Егер нәресте АИТВ-жұқтырған анадан туылған болса, бірақ нәрестенің өзі АИТВ-жұқтырылған болып есептелмейді, онда БЦЖ-мен ревакцинациялау алдын ала қойылған Манту сынамасының теріс нәтижесінен кейін алты жас (1-сынып) күнтізбелік мерзімде жүргізіледі.