Банк фаолияти самарадорлигини оширишнинг муаммолари ва ечимлари

 

 

2.3. Тижорат  банки банк хизматлари бозоридаги рақобат позицияси таҳлили.

 

Ўзбекистон республикаси тижорат банклари фаолияти таҳлили  натижаларига кўра «Ипак йўли» банк фаолиятнинг кўламлилиги даражаси бўйича 9 ўринни эгаллаган ва банкнинг бозордаги салмоғи 2,54% ни ташкил этган  ёки 2005 йилга нисбатан 1,25 фоиз пунтига кўпайган.

 

(млн сўмда)

Кўрсаткичлар	2005 йил	2006 йил	2007 йил	2008 йил	2009 йил	2010 йил
Банк секторининг жами активлари	5631	7200	10058	11798	15700	20700
«Ипак йўли» банки  активлари	72,603	100,070	188,563	305,141	418,561	527,197
«Ипак йўли» банкининг  салмоғи (%)	1,29	1,39	1,87	2,59	2,66	2,54

 

Кучли ва кучсиз жиҳатлар таҳлили (SWOT - таҳлил).

Кучли жиҳатлар:

1. Юқори даражада диверсификацияланган мижозлар базаси – миллий иқтисодиётнинг барча соҳаларига тегишли бўлган корпоратив, тижорат ва чакана мижозлар.
2. Юқори малакали, ёш ва динамик ходимлар таркиби – илғор хориж тажрибасига йўналтирилган прогрессив ва инновацион фикрловчи жамоа.
3. Нафақат Тошкент шаҳрида, балки минтақавий ҳудудларда ҳам шаклланган юқори имиж, шаҳар марказидаги репектабел бино.
4. Халқаро молия институтлари билан хамкорликнинг кўп йиллик тажрибаси ва вакиллик муносабатларининг ривожланган тармоғи – халқаро молия институтлари, ривожланиш институтлари ва етакчи банкларнинг молиялаштириш линиялари ва техник ривожлантириш лойиҳалари бўйича ҳамкорлик.
5. Республиканинг иқтисодий фаол ҳудудларида филиаллар ва экспресс хизмат кўрсатиш шахобчаларининг кенг  тармоғи – молиявий хизматлар бозорининг ривожланиш потенциалига эга бўлган худудларда мавжудлик.

Кучсиз жиҳатлар:

1. Банк томонидан шакллантирилган дифференциаллаштирилган мижозлар базасидан фойдаланиш самарадорлигининг етарли эмаслиги – хизматларни сотишнинг ривожланмаган кўникмалари ва тизимлари, комлпекс хизматларни сотиш даражасининг пастлиги, шунингдек потенциал мижозлар базасини қамраб олишдаги камчиликлар.
2. Ҳудудий бозорларнинг мавжуд ҳажмларини қамраб олиниш даражасининг пастлиги – ҳудудий филиаллар тармоғини ривожлантириш сиёсати ва уларни бошқариш самарадорлигини  ошириш зарурати.
3. Меҳанат унумдорлиги даражасининг пастлиги – меҳнат самарадорлигини таҳлил қилиш ва мониторингини амалга ошириш механизмларидаги камчиликлар, бизнес ҳажмининг ўсиши ва унинг самарадорлигини ошириш ўртасидаги корреляциянинг кучсизлиги.
4. Рискларни бошқариш тизими самарадорлигининг пастлиги – банк фаолиятидаги бозор ва операцион рискларни ҳисобга олувчи марказлаштирилган тизимнинг мавдуд эмаслиги.
5. Банк корпоратив маданиятининг кучсиз томонлари – банк фаолиятининг якуний натижалари юзасидан етарли бўлмаган масъулият ва персоналнинг ривожланиш ва такомиллашувга етарли даражада интилмаслиги.

 

Асосий рақобатчилар.

 

Т.р.	Кўрсаткичлар	Умумий активлар	Капитал	Кредит портфели	Соф фойда	Капитал ретабел-лиги	Активлар ретабел-лиги	КП бўйича заҳиралар  даражаси
1	«Ипак йўли» банк	524196,66	29000	178753,63	10010,96	34,52	1,90	3,51
2	Капитал банк	378134,33	25500	132472,77	2535,81	9,94	0,67	1,40
3	Кредит стандарт банки	275999,89	20160	41403,18	8592,16	42,62	3,11	0,01
4	Траст банк	392442,42	15000	82875,15	13010,54	86,74	3,32	1,48
5	Хамкорбанк	412432,81	24419,40	220008,54	15000,07	61,43	3,64	4,04
6	Алоқабанк	344627,24	48946,41	161940,79	7007,00	14,32	2,03	0,41
7	Турон банк	401209,78	22870,27	242134,88	6001,08	26,24	1,50	0,96
8	Қишлоқ қурилиш банк	720306,72	150000	496794,64	7116,85	4,74	0,99	0,56
9	ҚДБ банк	313529,74	8120,52	66507,45	7621,65	93,86	2,43	2,22
10	Савдогарбанк	203921,77	22067,94	101583,98	3908,20	17,71	1,92	0,11

 

Банкни келгуси ривожлантириш  имкониятлари ва потенциали кучли рақобат  позициясининг сақланиб қолиниши билан  боғлиқ.

 

 

 

 

 

 

 

 

3 – боб. Тижорат банки фаолияти самарадорлигини ошириш истиқболлари.

3.1. Банк фаолияти  самарадорлигини  ошириш йўналишлари.

 

Банк 20 йиллик иш тажрибасига  эга, мижозларнинг ишончини қозонган, шунингдек банкда  ривожланган  инфраструктура, малакали ва тажрибали  ходимлар мавжуд. Банк республика молиявий хизматлар бозоридаги обрў – эътиборини ошира олган ва республиканинг энг йирик 10 банкидан бири ҳисобланади. Ушбу омиллар банкни ўсиш ва ривожланишининг замирини ташкил қилади.

2010 йилда банк томонидан  эришилган аҳамиятли муваффақиятлар  ва амалга оширилган дислокация  ҳисобга олинган тарзда 2011 йилда тезкор ўсишдан тегишли самара олиниши кутилмоқда, бу билан боғлиқ ҳолда,  активлар сифатининг пасайиб кетишининг олдини олиш мақсадида 2011 йил учун банкнинг мақсади сифатида – «бизнесни сифатан ривожлантириш, барча турдаги операциялар бўйича рискларни камайтириш» белгиланган.

2011 йилда маркетинг  мақсади тариқасида банк фаолияти  кўламини мўътадил кенгайтириб  бориш ва активлар ҳажми бўйича  банк секторидаги салмоқни 2,5% даражасида  қолишини таъминлаш қўйилган.

 

(млн. сўмда)

	Кўрсаткичлар	2010 йил якунлари	2011 йил якунига  режа	Ўсиш % ларда
1	Жами активлар	527 196,66	611 324,38	116,0
2	Кредит портфели	187 753,63	225 228,00	126,0
3	Мижозларнинг депозитлари	213 431,88	235 310,59	110,3
4	Муддатли депозит базаси	88 300,51	97 385,67	110,3
5	Устав капитали	29 000,00	35 000,00	124,1
6	Жами капитал	47 000,04	57 667,30	122,7
7	Капиталнинг адекватлиги	12,3	13,5	109,8
8	Левераж	6,8	7,8	114,7

 

Даромадлилик даражасининг таъминланиши юзасидан қўйилнган мақсад прогнозлаштирилаётган солиқлар тўлангандан сўнгги соф фойда миқдорининг 11 500 минг сўм бўлиши билан банк акционерлари учун дивиденд даромадининг 19% бўлишини таъминлашдан иборат.

 

	Кўрсаткичлар	2010 йил ҳақиқатда	2011 йилга прогноз
1	Даромадлар, минг сўм	83 808,51	103 106,78
2	Фойда, минг сўм	10 010,96	11 500,00
3	Активларнинг даромадлилиги, %	15,9	16,9
4	Активларнинг рентабеллиги, %	1,9	1,9
5	Капиталнинг рентабеллиги, %	21,3	20,0

 

Банк сифатини оширишнинг мақсади  банкнинг ҳалқаро рейтингини «В» даражасида сақланишидан иборат. Шунингдек, кредит портфели бўйича рисклар даражасини пасайтириш учун кредит портфели бўйича заҳиралар даражаси 3,0 бўлиши назарда тутилган.

Фаолиятнинг устувор  йўналишлари.

Халқаро молия институтлари билан хамкорлик.

Халқаро молия институтларининг маблағлари жалб қилиш орқали актив операцияларни ривожлантириш банк олдида турган устувор вазифалардан бири ҳисобланиб, унинг амалга оширилиши банк махсулотлари ассортиметини кенгайтириш ва ушбу махсулотларни мижозлар сиёсатининг муҳим элементи сифатида қўлланилиши имкониятини беради. Ушбу йўналишда қуйидаги тадбирлар режалаштирилган:

1. 2011 йилнинг охиригача банк устав капиталига ОТБ киритилиши юзасидан тарнзакцияларнинг муваффақиятли амалга оширилишини таъминлаш.
2. Кичик ва микромолиялаштиришни ривожлантиришнинг иккинчи лойиҳаси доирасида ОТБ томонидан ажратилаётган қарз маблағларининг бир қисмини тақсимлашни қўллаб – қувватлаш.
3. Кичик ва микромолиялаштиришни ривожлантиришнинг иккинчи лойиҳаси доирасида мўлжалланган техникавий қўллаб – қувватлаш тадбирларининг муваффақиятли амалга оширилиши таъминлаш.
4. ОТБ нинг савдони молиялаштириш дастурида банкнинг муваффақиятли иштирокини таъминлаш.
5. 2011 йил 1 – чораги якунигача Ислом Ривожланиш фонди молиялаштириш линиясини 5 млн. АҚШ долларига етказиш.
6. 2011 йилнинг биринчи ярим йиллиги якунигача Дойчебанкда ЕВРО даги вакиллик ҳисобварағини очиш.
7. 2011 йилнинг охиригача МСБ МФК нинг молиялаш дастурида банкнинг иштироки таъминлаш.
8. Ландесбанк билан ўзаро манфаатли хамкорликни ўрнатиш юзасидан ишларни фаоллаштириш.

Ҳудудий кенгайиш.

Тошкент шаҳрида молиявий банк хизматлари бозорида эгалланган салмоқ ҳисобга олинган ҳолда, янги экспресс хизмат кўрсатиш марказлари фақат филиаллар мавжуд бўлган минтақалардагина очилади. Экспресс – марказлар томонидан тақдим қилинаётган махсулотлар спектри уларнинг рентабеллигини ошириш эвазига кенгайтирилади.

2011 йилда банк томонидан  Қарши ва Андижон шаҳарларида  филиалларнинг очилиши режалаштирилган.

Информацион технологиялар.

Банк олдида турган вазифаларни  муваффақиятли амалга оширишнинг муҳим  шартларидан бири информацион технологияларни ривожлантириш – технологик жараёнлар ва тизимларни такомиллаштириш, автоматлаштиришнинг сифатан янги дарасига чиқиштелекоммуникационинфраструктура ва техник воситалар комплексини такомиллашириш -  ҳисобланади.

Информацион технолгияларни ривожлантириш банкнинг бизнес – вазифаларини бажариш ва янги замонавий механизмлар ва сифатан ўзгача бошқарув маълумотлари тизимининг жорий қилинишини талаб қилувчи бошқарув моделидаги ўзгаришларни қўллаб – қувватлашга йўналтирилади. Информацион технологияларни сифат нўқтаи – назаридан ривожлантириш операциялар ҳажми ва сифатининг келгуси ривожланишини таъминлаш, ҳажм эффектидан фойдаланган ҳолда фаолият самарадорлигини ошириш, барча филиалларнинг маълумотларини консолидациялаш, узоқ муддатли истиқболда ИТ хизмат кўрсатиш сифатини оширишга қаратилади.

Банк информацион технологиялар  статусини ўзгартирган ҳолда  уни ўзининг уникал рақобат афзалликларини шакллантириш манбаига трансформациялашни режалаштирган. Информацион технологияларни  такомиллаштириш соҳасидаги масалалар барча тизимлар ва кичик тизимларнинг ишончлилиги, барқарорлиги ва тўхтовсиз фаолиятини таъминлаш шарти билан босқичма – босқич амалга оширилади.

Рискларни бошқариш тизими.

2011 йилда рискларни  бошқариш соҳасидан асосий мақсад  рискларни бошқаришнинг ягона интеграцияланган тизимини ташкил қилиш ишларини якунлаш ҳисобланади. Ягона тизим ўз таркибига структуравий бўлинмалар жамланмаси, банк операцияларини амалга оширишни тартибга солувчи  норматив ва фармойиш ҳужжатлари, рисклар тўғрисидаги зарурий маълумотларни йиғиш, тегишли рискларни таснифлаш ва баҳолаш мақсадида уларни таҳлил қилиш ва қайта ишлаш, рискларни бошқариш юзасидан тадбирлар, рискларни самарали бошқариш мониторингини ўтказиш ва баҳолаш ва зарурий информацион муҳитни яратишни олади.

Банк кредит, бозор, операцион  рискларни ва ликвидлилик рискни аниқлаш, баҳолаш ва бошқариш процедураларини  Банк Кенгаши даражасида рискларни  бошқариш комитетини ташкил қилиш, рискларни  бошқариш бўлиши фаолиятини фаоллаштириш, алоҳида олинган рискларни (риск эгаларини) аниқлаш учун маъсул структуравий бўлинмаларни аниқлаштириш, шунингдек банк операцияларини тартибга солувчи   ички нмеъёрий ҳужжатларни такомиллаштириш йўли билан расмийлаштиришни режалаштирган.