АҚштағы менеджмент ерекшеліктері

Жастынға ұмтылыс ; л/оқуға деген ұмтылыстьың бірдей болмауы; м/ еріктің әртүрлә деңгейде көрінуі.

    Оқытудың  дербес жекелілігі  и нақты жеке адмға ғана  тән сипаттарды есепке алуды  қарстырады,бірақ бұл  өте көп   жақты  және күнбе-күнгі   жұмыс процесінде анықтау қиынға  соғады.

   Дербес жекеліліліктің күрделілігі   жаттықтырушының бір мезгілінде  оқушылардың санын көбеюімен  байланысты.

   Жекелік жолдарын байланыстырудың  негізгі қағидалары нақты типтік  жекеліктің ең кең көлемдегі  дербес жекелікке сүйенуді қарстырады,не  болмаса бұл «типтік желеліктің  ішіндегі дербестік» деген формула  түрінде көрінеді.Жекеліктің қай  жолы болмасын әртүрлі жағдайдағы  дене тәрбиесінің кез келген  міндеттірін шешуді қажет.

  Типтік жекелік,соттық дайындықтың  бастапқы кезеніңдегі қажеттілік  болып қала береді.Ақырында оқытудың  типтік және дербес жекелігі  бірыңғай жүйенің деңгейінде  міндетті жаттығуды  жеке жаттығумен  байланыстыруға мүмкіндік туғызытын,жекеленген  оқушылардың қызығушылығын арттыру  және оқу бағдарламасы белгіленген  деңгейге өзгелерді жетістру  жағдайын жасайды.

   ҚОЛ ЖЕТЕРЛІК ҚАҒИДАСЫ

   Оқу және практикалық  материалдарды игеру үшін қолайлы  күш жұмсаған жағдайда ғана  берілген тапсырма оқушының қасиеттерінің  дамуын тиісмді түрде өз септігін  тигізеді.

   Қол жетерлік қағидасын  негіздегі оқытудың бұл   заңдылығы  оқу тапсырмасы бала мүмкіндігінен  асып кетпей даму эфектісін  арттыруды талап етеді. Тиімділіктің  ең маңызды құралы және дене  жаттығулар болып есептелінеді:оның  құрылымының күрделілігі,орындауға  қажет психофизиологиялық шығындар  деңгейі,біртендеп және үздіксіз  жасалатын қозғалыс қимыл саны.

   Арттық дене жүктімелері  адам органдары мен жүйесіне  қажетсіз өзгерістер еңгізіп  жатқан жағдайда ол үлкен зиян  келтіруі мүмкін.

   Оқу материалының тиімдіоік  деңгейі,тұтастай оқу-тәрбие процесінің  қойылуынан ,мұғалімнің іс қимылымен   оқушылардың мінез құлқына   тәуелді.Осыдан келіп тиімділік  қағидасының басты ережесі туындайды:барлық  өзге қағидалардың талаптарын  орындағанда ғана тиімділік шаралары  артпақ.

  Бағдарламалық –мөлшерлік  тиімділігі оқу материалының  оқушыларға деген белгіле бір  бөлігі үшін тиімділігін қарстырады.Оқу  материалының тиімділігі үшін  бірыңғай мемлекеттік дене тәрбиесі  бағдарламасында көрсетілген.Дене  тәрбиесінің төл құжаттарының  бірі болып есептелінетін бағдарламада, көрсетілген оқу материалы жаттығуды  сауаттылықпен ұйымдастырған ретте  оқушылардың тиісті бір бөліктері  үшін тиімді болмақ.

     Тиімділік қағидасын  жүзеге асыру барысында дидактикалық  ережелердің қатар жүруін білу  қажет.

1. Оқу тапсырмасының тиімділігі оны орындау үшін белгілі бір күш жұмсауды етуді қарастырады. Ол балаға қыықты болмайды бір беткейлік еңбек сүйгіштікті тәрбиелеуге көмектесе алмайды.Осы жағдайға байланысты  А.С. Макаренко былай деген екен: « Егер адамның алдына қиын міндеттерді қойиаса адамды шынықтыру мүмкін емес».
2. Қозғалыс қимылдарын орындау барысында  берілетін информация көп болған жағдайда ол тапсырманың орындалуына қиындай түседі.Алайда оқушыға оқыту алгоритмі таныс болса, тапсырманы  қайталау шапшандығы оқу материалын игеру тиімділігі шамамен 20 прцентке арттуы мүмкін. О.Б.Корсеев.
3. «Жалпылама  емес, көп нәрсені іздеу қажет».Бұл пелогогикалық шындықты оқу тапсырманың тиімділігі деген мағынада түсінгеніміз жөн ал нәтижесінде шерудің негізі оқу материалының  көлеміне қатысты;материалдың көлемі көп болса, оған жетуғ игеру жолы қиын болмақ Оның ішінде қозғалыс жағдайларында ауыстыру жағдайында  бір типті материалдар оның көлемін арттыру мүмкін
4. Дене жаттығуларының тиімділігін бағалай отырып,оның құрылымдық күрделілігі мен оны орындауға кететін психофизиологикалық күш жұмсауыеның жоғары деңгейін есепке алу қажет.
5. Қозғалыс қимылдарын үйрету тиімділігі  тиісті дене икемдіктерін даму деңгейімен анықталады.
6. Тиімділік шараларын  анықтай отырып табиғи процестерінің  негізінде және үйрету барысынла  дамыған физикалық қасиеттер мен интеллектуалдық жағынан  болған даму процестерінің нәтижесін оқушының  дайындық кезінде ескеру дұрыс болады.

КӨРНЕКІЛІК ҚАҒИДАСЫ

Көрнекілік қағидасында  көрсетілген  оқыту заңдылығы обьективтік  шындықты және  тануды төмендегі  ережелерден байқауға болады: «Дамутіршілігінен  абстрактілігі  ойлауға және одан тәжиребеге айналу».Яғни ғылым таным  процесін  оқыту кезінде таным  процесімен салыстыпуға болады.

    Біріншіден,көрнекілік  қағидасы кқптеген анализаторлық   жүйеге әсер ету    жлолымен  қозғалыс  қимылын игеру  ең  кең көлемдегі бағыттаушы факторы.ОЛай  дейтін болсақ, қозғалыс қимылдарына  қойылған талаптарға сай  орындалуыа  қадағаласақ нағыз көрнекі   болатындай әдістерді өолдануды  талап етеді.

 Екіншіден,оқушының көрнекі  түрде  қабылдайтыны түсінікті   сонымен бірге, саналы түрде  түсінгені талап етіледі. Елестету  деңгейінде  тусінудің тереңітек  игеруге, процестермен құбылыстардың  мақсаты, оның заңдылықтарын тануға  мүмкіндігі жоқ екендігі белгілі.

   Үшіншіден,жаттығулардың көрнекілікті  әсері  болуын қағида талап  етеді.Оқушыда жаңа ой туғызуда, қозғалыс міндеттерін шешудің  ең тиімді жолдарын іздеуге  итермелеуге белсенді қимылдарға  ұмтылдырады.

Сезіммен қабылдауға сүйене отырып оқушы үйренетін қимылдың  сыртқы жақтарына ғана назар аударады, оның ойы бір жақты болып қалыптасуы мүмкін.Нәтижесінде, психикалық  процестері төмендейді,үйренем дейтін қимылдың заңдылықтары мен байланыстары туралы деректер түсініктер кең көлемдғе пайда  болмайды.

Осы сұрыптаулардың шарттылығы  әрбір  топтың ішіндегі жекеленген  тәсілдердің  тығыз өзара байланысын  сонысен  қатар топтардың өз арасындағы байланыстардан көрінеді.

   Есту көрнекілігі жаттығудың  ұзақтығы және қозғалыс екпендігі  ,қимыл ритмін дыбыс арқылы  қалыптастыру үшін  дыбысты шығартып  естітудің әр түрлі әдістері  қолданылады,Олар метромен  ритмді  байқаттыру,дауыспен белгі беру,ғысқырғышпен  үн беру, т.б.

   Қозғалыс көрнекілігі  баланың қозғалыс қимылдарын орындау барысында  онда пайда болатын бұлшық ет сезімдерінің есебі түралы түсінікткерді қалыптастырады.Үйренетін қимылдың  ерекшілігін сезіну бақылаудан  тыс қимылдар элементтерінің  мақсатын түсінудің немесе алдын ала қалыптасқан ойлау, естіду нағыз бұлшық еи сезінуімен байланыстыру қажеттілігінен туындайды.Римтік сезімталдық дене жаттығуларынң орындау кезінде қарсыластармен жақындасқан кезіңде , спорттық снярадта жаттығу жасау кезінде   қалыптасқан қозғалыс  көрнекілігін толықтыррады.

  Сөз көрнекілігі үйренетін  дене жаттығулардың  мақсатын  әсіресе тура бақылауға  қиын  тжәне тиімсіз элементтерін ұқыпты  түоде түсіндіру есебінде  қозғалыс  қимылы түсінікті қалыптастыруға  қолданылады. Сонымен қатар қанатты  сөздерді дәл эпитеттермен қолдану  сезімталдық үшін жағдайды жасауға  жәрдемдеседі.Қорытындысында  дұрыс қолданылған әр бір сөз үйреніп жатқан қимылды көмектеседі.Жиналған түсініктерге жол ашады, оқушы назарын  қимылдың  қажетті кезендеріне аударады.

    Қозғалыс амплетудасы   туралы түсінікті қалыптастыру  көрнекілік тәсілодері жоғарыда  келтірілген  бағыт- тәсілдері  ғана емес, сонымен қатар кейбір  методикалық әдістерді қолдануды   қарастырады: 1.арнаулы жабдықтарды

2.оқушыны қоршаған орталар  ; 3.окушы денесінің бөліктері; 4.жаттығуды  жасау кезінде бар мүмкіншілікті  орындау жөнінде нұсқау беру; 5.қажетті және мүмкін амплитудада   туралы түсінік беру дене көмегінің   бастапқы қалпын реттеу.

  Көрнекілік қағидасын  жүзеге асырудың кейбір ережелерді  сақтаған жағдайда:

1. Оқытудың кез келген кезеңінде  әртүрлі тәсілдерін тұтастай қолдану қажетг.Қимылды игеру жағдайында  жүйенің өзара бірігіп қимыл жасау сипатын өзгертеді.
2. Кері байланысты қолдану көрнектіліктін  әдістерінің тиімділігін арттырады. Өте тез арада кері байланыстын нәтижесін айна алдында жасалынатын жаттығулардан байқауға болады.
3. Көрнекілік қағидасын әр түрлі жастағы балалардың  психикалық дамуының  ерекшіліктерін есептей отырып, жаттығушылардың жас топтарында  жүзеге асыруға болады.Төменгі жастан сезіммен қабылдаудың  көбірек болуы және түсінік жөнінде  жеткілікті қордың болмауй мұғалімді  көру көрекілігін  табиғи тәсілдерін қолдануға күш салдырады.