Тәждік атеросклероз

СЕМЕЙ қ. МЕМЛЕКЕТТІК  МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ

 

Тақырып: Атеросклероз,

КОРОНАРЛЫҚ ҚАНАЙНАЛЫМ  ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ 

 

СЕМЕЙ -2009 жыл.

АТЕРОСКЛЕРОЗ

 

қантамырлық қабырғаларда қан плазмасында атерогендік субстанциялардың жиналуымен және жинақталуымен ерекшеленетін ұсақ және орташа калибрлік артериялардың созылмалы ауруы (серпімділіктік және бұлшықеттік-серпімділіктік түрі)

АТЕРОСКЛЕРОЗ

 

    қанмен қамтамасыз ететін ағзаларда үдемелі бұзылыстармен, ишемиямен, қан тамырлардың пішінін жоғалтуымен, фиброзды (холестериндік) түйіндақтардың құрылуымен және дәнекер тінінің өсуімен сипатталады.

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ 
ЭТИОЛОГИЯСЫ

 

           жиі және ұзақ стресстер,

 

          майлы және рафинирацияланған көмірсуларға бай тағамдарды тым артық қолдану,

 

          эндокриндік және зат алмасулық аурулар

         (семіру, қант диабеті, гипотиреоз,    

           өт-тас ауруы).

 

     

Қауіптік жайттар. 

 

     

     Жас, жыныс — әйелдерге қарағанда, еркектерде ауру ертерек пайда болады, ауырырақ өтеді және асқынулар жиірек кездеседі;

 

 

      Тұқымқуалаушылық — генетиканың әсерінен туындаған аурулар түрлерінің бар екені дәлелденген;

 

 

 

      Гиперлипидемия- тамақтанудың ерекшеліктеріне байланысты қанда ЛПТТ-ның ЛПЖТ-ға қарағанда көбірек болуымен байланысты болады.

 

      Шылым шегу— шылым шегушілерде, атеросклероз, шылым шекпеушілерге қарағанда 2 есе қарқынды, әрі 2 есе жиі дамиды.

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ ПАТОГЕНЕЗІ 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ  ПАТОГЕНЕЗІ

 

Тамырдың ішкі қабығында липополисахаридтердің келесі модификациясы, жасушалардың пролиферациясы, модификацияланған липополисахаридтердің жасушалармен реттелінбеген ұстауы.

 

 

Жасушалардың көбіктік жасушаларға ауысуы

 

Дәнекер тінінің өсіп кетуі

 

 

Артерия тамырларының ішкі қабығында плазмалық мативтік және модификацияланған ЛП тым көп мөлшерде жиналуы.

Липидтік дақ

 

 

Дегенерация (көбіктік  жасушалардың бүлінуі, талшықтық  құрылымдардың бөлшектенуі мен  ыдырауы)

 

 

Асқынған бүлініс

 

 

Ошақтық некроз

 

Үдемелі атеросклероздық  түйіндақ

 

 

Фиброздық түйіндақ

 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ КЛИНИКАСЫ.

 

 

Клиникаға дейінгі кезең: әйгіленімсіз ағым.

 

   Қан талдауында: холестериннің немесе ß-липопротеидтердің жоғарылауы.

 

Клиникалық кезең: қолқа қантамырларының бүліністеріне, жүректің коронарлық артерияларына, ми қантамырларына, бүйрек артерияларына және аяқ-қол артерияларына  байланысты болады.

АУРУДЫҢ КЛИНИКАЛЫҚ КЕЗЕҢІҢ 3 САТЫҒА БӨЛЕДІ:

 

    

  І саты. Ишемиялық, ағзаларда ишемиялық өзгерістердің дамуымен сипатталады.

 

 

  

      ІІ саты. Тромбнекроздық,   

      өзгерген артериялардың тромбозымен ілесіп жүреді.    

         

   ІІІ саты. Фиброздық,  ағзаларда дәнекер тінінің пайда болуымен сипатталады. 

  
АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ АҢҒАРЫМНАМАСЫ 

 

 

Қанның биохимиялық талдауы:

холестериннің, триглицеридтердің, ЛПТТ және ЛПӨЖТ, эстерифицикацияланбаған майлы қышқылдардың жоғарылауы, II-IV типтердің гиперлипопротеинемиясы, атерогендік көрсеткіштің жоғарылауы.

 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ АҢҒАРЫМНАМАСЫ 

 

                     Кеуде сарайының рентгеноскопиясы:

   

Қолқаның кеуде мен қауырсын бөлімдерінде тығыздалуы, ұзаруы, кеңеюі.

 

 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ АҢҒАРЫМНАМАСЫ 

 

              Ангиография:

 

   аяқтардың және бүйректердің артериялар саңылауларының тарылуы тіркеледі.

 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫ ЕМДЕУ 

 

 

 1.  Төмен калориялы диета.

 

 

2. Экзогенді холестериннің сорылуын болдырмау мақсатында холестирамин, колестипол, квестран қолданады.

 

 

3.Никотин қышқылының туындылары (ниацин, эндурацин) тәулігіне 3 рет 1,5-3 гр.

 

АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҢ ЕМІ 

 

4. Ловастатин, флювастатин, правастатин, симвастатин холестерин синтезіне тікелей әсер етеді, жақсы өткізіледі, тәулігіне 1 рет 20-40 мг-нан кешкі асты ішкен кезде тағайындалады.

 

5. Гиперлипидемияның жанұялық-тұқымқуалаушылық түрлері кезінде  плазмаферез, иммуносорбция, көмір сорбенттері қолданылады.

БОЛЖАМ .

 

   

   Анықталмаған.

 

   Еңбекке жарамдылығы ірі артериялары атеросклерозбен бүлінген ағзалар мен жүйелердің функциялық қорғанушылығымен анықталады.  

 

КОРОНАРЛЫҚ ҚАНАЙНАЛЫМ ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ

 

   миокардтың өттегіде және зат алмасулық тұтынушылығының коронарлық артериялары арқылы олардың құйылуының асып кетуімен және зат алмасу өнімдерінің, биологиялық белсенді заттардың, иондардың және т.б. ықпалдардың миокардтан ағып кетуімен сипатталатын жүрек дертінің типтік түрі.

 

КОРОНАРЛЫҚ ҚАНАЙНАЛЫМ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ.

 

 

1. Жүрек қылтамырларында өттегі экстракциясының жоғары деңгейде болуы.

 

2. Коронарлық қантамырлардың жоғары тіректік межеқуаты.

 

3. Жүрек оралымдарының кезеңдерімен байланысты болатын коронарлық қан ағымының фазалық сипаты.

 

4. Коронарлық қанайналымның жүректің зат алмасулық мұқтаждығының бағынуы мен оның жүйкелік реттегіштік ықпалдардан салыстырмалы тәуелсіздігі.

 

5. Коронарлық қантамырлардың қандағы оттегі күштенуінің төмендеуіне жоғары сезімталдығы.

 

 

6. Қосалқы қантамырлардың толық жетілмеуі.

САЛЫСТЫРМАЛЫ  КОРОНАРЛЫҚ ЖЕТКІЛІКСІЗДІК.

 

 

   жүректің энергиялық  тұтынушылығының біріншілік жоғарылауы  кезінде дамиды (ауыр жұмыс атқарған  кезде жүрекке күш-қуаттың жоғарылай  түсуі, артериялық гипертензия).

АБСОЛЮТТІК  КОРОНАРЛЫҚ ЖЕТКІЛІКСІЗДІК.

 

 

  коронарлық қанайналымының біріншілік бұзылысы кезінде пайда болады. Соның салдарынан жүректің энергиялық тұтынуының жоғарылауы кезінде және тыныштық күйінде миокардқа тағамдық заттардың және оттегінің тасымалдануы төмендейді.

Коронарлық жеткіліксіздіктің себептері

 

 

Зат алмасу субстраттарының немесе оттегінің шығынын миокардпен жоғарылататын себептер.

 

Миокард пен қанда зат алмасу субстраттарын немесе оттегін төмендететін себептер.

 

Коронарлық артериялар арқылы миокардқа қан құйылуын тоқтататын немесе төмендететін себептер.

 

КОРОНАРЛЫҚ

 

КОРОНАРЛЫҚ ЕМЕС

       Миокардтқа коронарлық артериялар  арқылы қан құйылуын тоқтататын  немесе азайтатын жайттар.

 

Коронарлық артериялардың  атеросклерозы.

 

 

Коронарлық артерияларда  қанның пішіндік элементтерінің  шоғыры мен тромбтар.

 

Коронарлық артериялардың  жиырылуы.

 

 

Жүрекке қан құйылуының  азаюы және коронарлық артерияларда  перфузиялық қысымның төмендеуі.

 

 

Коронарлық жеткіліксіздік

КОРОНАРЛЫҚ АРТЕРИЯЛАРДЫҢ  АТЕРОСКЛЕРОЗДЫҚ БҮЛІНУІ

 

 

 

Стенокардиясы бар науқастардың 92%-нда  коронароангиограммада  кем  дегенде бір және жүректің  коронарлық артерияларында саңылаулардың  жергілікті тарылуы байқалады.

ҚАННЫҢ ПІШІНДІК  ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ШОҒЫРЫ

 

 Бұл үрдістердің қабілетін мыналар көтереді:

 

 

• Қантамырлық қабырғаларда атеросклероздық бүліністер;

   

• Коронарлық қантамырларда қан ағуының турбулентті сипаты;

 

• Бүлінген жасушалардан және қантамырлық қабырғалардан бөлініп шығатын қанның ұю жүйесі жайттарының белсенділігінің жоғарылауы.

 КОРОНАРЛЫҚ АРТЕРИЯЛАРДЫҢ ЖИЫРЫЛУЫ. 

 

Коронарлық артериялардың жиырылуы ( катехоламиндердің, A2 тромбоксанның, F2a

простагландиннің әсерінен).

 

Коронарлық артериялар қабырғаларыныңқалындауы.

 

 

Коронарлық артериялардың саңылауларында қанның пішіндік элементтерінің агрегациясы.

 

Коронарлық жеткіліксіздік

 

Коронарлық артериялардың ұзақ және едәуір стенозы

 
 
 
ЖҮРЕККЕ ҚАН ҚҰЙЫЛУЫНЫҢ АЗАЮЫ.

 

   

    және осыған байланысты коронарлық артерияларда перфузиялық қысымның төмендеуі. Бұған едәуір бради- немесе тахикардия, жүрекшенің немесе жүрек қарыншаларының дірілі мен жыбырлағыштығы, қолқадағы қан жолы тетігінің жетіспеушілігі, жедел артериялық гипотензия, жүректің коронарлық артерияларының қысылуы (өспемен, тыртықпен, бөгде затпен).

КОРОНАРЛЫҚ ЖЕТКІЛІКСІЗДІКТІҢ  ТҮРЛЕРІ. СТЕНОКАРДИЯ

 

Миокард ишемиясы салдарынан төс сүйегінің сол жақ аймағында қатты қысатын ауырсынумен сипатталатын коронарлық жеткіліксіздігінің типтік түрі. Ауырсынудың сол жақ иыққа, сол жақ жауырынына, эпигастрийге жиі жаңғырығуы байқалады.

КОРОНАРЛЫҚ ЖЕТКІЛІКСІЗДІКТІҢ  ТҮРЛЕРІ

 

Коронарлық жеткіліксіздіктің барлық түрлерін қайтымды және қайтымсыз деп бөледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

20-28 минөтке дейін

 

 

Тұрақты ағымды стенокардия 

 

Қайтымды (транзиторлық)

 

 

Коронарлық жеткіліксіздік

 

 

Қайтымды

 

 

кардиосклероз

 

Коронарлық жеткіліксіздік

 

Көптеген жасушалар  үшін қайтымсыз

 

Кардиосклероз

 

  40-60 минөтке дейін.

 

Тұрақты емес ағымдағы  стенокардия

Коронарлық жеткіліксіздік

 

60-120 минөттен көп.

 

Нұсқалық стенокардия

 

Көп жасушалар үшін қайтымсыз

 

Кардиосклероз

МИОКАРД ИНФАРКТЫ

 

 коронарлық жеткіліксіздіктің типтік түрі — жедел пайда болған және оттегі мен метаболизмдік субстраттарда оның әкелуімен салыстырғандағы миокардтың тұтынушылығы арасындағы тепе-теңдіктің бұзылуы нәтижесінде болған жүрек бұлшықетінің ошақтық некрозы.

 

Коронарлық жеткіліксіздік

 

Кардиосклероз

 

Қайтымсыз

 

Миокард инфаркты 

ЕМІ.

 

Себепкерге бағытталған ұстаным

   коронарлық артериялар арқылы миокардқа қан құйылуының төмендеуін тудыратын жайттарды кетіруге бағытталған:

•       атеросклерозды,
• коронароспазм эпизодтарын болдырмау,
•       жүрек ырғағының бұзылыстарын,
• коронарлық артериялар тромбозын алдын алуы мен емін;

ПАТОГЕНЕЗДІК  ҰСТАНЫМ.

 

 

 

1) АТФ ресинтезіндегі сатыларда миокардты энергиямен қамтамасыз ету тетіктерін,  оның энергиясының әсерленгіш құрылымдарға, кардиомиоциттерге тасымалдауын түзету, АТФ энергиясын пайдалану.

2)Миокард жасушалары ферменттерінің және жарғақшалардың альтерация дәрежесін төмендету немесе аластату;

 

3)Миокардта сұйықтық пен иондар тепе-теңдігінің бұзылысын жою немесе дәрежесін төмендету;

 

 

4)Жүректе пластикалық үрдістерді ынталандыру;

 

5)Жүрек реттелуінің тетіктерін түзету.

ӘЙГІЛЕНІМДІК ҰСТАНЫМ.

 

 

• Науқастың жағдайын ауырлататын, жағымсыз сезімдерді аластау үшін қолданылады.

 

Ол үшін, мысалы, антидепрессанттарды, ауырсынуды басатын дәрі-дәрмектерді, психотерапиялық шаралар мен физиотерапиялық іс шаралар өткізеді

НАЗАРЛАРЫ-ҢЫЗҒА РАХМЕТ!!