1С Бухгалтерия жүйесіндегі шоттар

 

         Басқару элементтерініњ  әрқайсысын сипаттап өтейік:

өріс. Бұл элемент ақпараттық болып есептелінеді – мҰнда типтік операциялар шаблонын редакциялау терезесініњ төменгі бөлігінде тањдап алынған реквизиттіњ аты көрсетіледі.

Белсендету (активизация). Бұл басқару элементі редакцияланатын реквизит үшін операцияны енгізген кезде редакциялау режиміне өтуді Ұйғарады.

 

         Типтік операцияны  енгізген кезде бағдарлама қолданушыны  толтыруды талап ететін операцияныњ  реквизиттері бойынша “жұргізеді”. “Белсендету” элементі үшін  келесі мәндердіњ бірін тањдап  алуға болады:

Авто – реквизит бұрынғы операциялардыњ реквизиттерін          

 

           редакциялау  нәтижелеріне тәуелді белсендетіледі;

Егер типтік операцияны енгізу барысында реквизиттіњ мәні автоматты тұрде енгізілмесе, реквизит редакциялау режиміне өтеді.

Белсендету – реквизит мәнніњ көрсетілуі-көрсетілмеуіне

 

                   байланыссыз  белсендетіледі;

өткізу – мәнініњ көрсетілуіне тәуелсіз реквизит өткіліп отырады;

өзгертпеу – типтік операцияны енгізген кезде реквизит редакцияланбайды.

Типтік операцияны енгізген кезде реквизитті редакциялау Enter  пернесін басумен аяқталса, келесі редакцияланатын реквизитке өту автоматты тұрде іске асып отырады.

Көшіру. ‘Көшіру” элементі типтік операциялардыњ реквизиттерін басқа реквизиттерді көшіру арқылы толтыруды Ұйғарады. Бұл берілген реквизиттіњ мәндері басқа реквизиттермен сәйкес келіп, автоматты тұрде толтырылады деген сөз. Бұл режим, әдетте, типтік операция бірнеше проводкалардан тҰрған жағдайда қолданылады.  Көшіру режимі типтік операцияны пайдаланған кезде бірінші проводкадағы субконтоныњ нақты мәнін тањдап, басқа мәндері автоматты тұрде енгізуге мүмкіндік береді. “Көшіру” элементі көшіру режимін тањдаумен байланысты тізім қамтылған өріс тұрінде болады. Келесі мәндерді тањдап алуға болады:

Авто	Жоғарыда тҰрған проводканыњ реквизиті толтырылған                                               жағдайда жүйе берілген реквизитті толтыруды автоматты тұрде іске асырып отырады. Яғни, “Авто” жағдайында бағдарлама өзініњ Ұйғаруы бойынша мүмкін болатын мәндерді қойып отырады.
Көшірмеу	Берілген өрістіњ мәндерін көшіру орындалмайды;
Реквизиттіњаталуы	Мәні редакцияланатын реквизитке көшірілетін операцияныњ немесе проводканыњ аталуы. Осы нұсқа берілген реквизиттіњ мәндерін көшіруге мәжбұр етеді.

 

 

 

Көшіру үшін ұлгіні тањдаған кезде жүйе тањдап алынған реквизиттер үшін осы операцияныњ орындалу мүмкіндігін қарастырады.

Типтік операциялар реквизиттерініњ мәндері еркін тұрдегі формулалар бойынша есептелінуі мүмкін. Ол үшін 1С:Бухгалтерия жүйесініњ арнайы орнатылған тілі қолданылады.

 

         Типтік операцияныњ  формуласы типтік операцияныњ  белгілі бір өрісініњ мәнін  есептеу үшін арналған. Ол өзара  ұтірмен бөлінген бір немесе  бірнеше белгілерден тҰруы мүмкін. Формуладағы белгілер ретімен  солдан оњға қарай есептелінеді. Әрбір есептемеден кейін нәтиже  өріске шығарылып отырады. Формуланы  орындау барысында өріске соњғы  амал шығарылады.  Амал  – мән есептелінетін математикалық амал. Амал сандардан,  функциялардан, мерзімдік мәндерден, атрибуттардан, символдардан тұрады.

Формулаларда келесі арифметикалық амалдар орын алуы мүмкін:

Іосу                   (Оп1+Оп2)

Алу                     (Оп1-Оп2)

Көбейту               (Оп1*Оп2)

Бөлу                    (Оп1/Оп2)

Бөлуден қалған

қалдық                 (Оп1%Оп2)

Минус                  (-Оп1).

 

 

3.1.Операциялар  журналы

1. Жалпы параметрлерді орнату.

2. Интерфейстіњ параметрлерін орнату.

3. Іолданушы мониторыныњ параметрлерін орнату.

1.Жалпы параметрлерді  орнату.

Жұмыс мерзімін орнату. Нақты мерзім көрсетілмеген жағдайларда, оны анықтау үшін жұмыс мерзімі (дата) қолданылады. “1С:Бухгалтерия” бағдарламасын қосқан кезде жұмыс мерзімі компьютердіњ жадысынан шығарылады. Жұмыс мерзімін өзгерту үшін енгізу өрісіне КК.АА.ЖЖЖЖ (күн, ай, жыл) форматтаға жања мерзімді енгізу қажет. Бөлу нұктелерін енгізу міндетті емес.

 

         Бағдарламаныњ  бас мәзіріндегі “Сервистен”  “Күнтізбе” нұктесін басу арқылы  күнтізбені экранға шығаруға  болады. Күнтізбе парағын тышқанмен  баса отырып жұмыс мерзімі  енгізіледі. Жұмыс мерзімін енгізу  өрісінен оњға қарай  тұнжарымда жұмыс мерзімін ауыстыру режимі орнатылады. Орнатылған режим бойынша тұнжарымда жұмыс мерзімін өзгерту туралы Ұсыныс шығады. Бірақ, жұмыс мерзімі тұнжарымда автоматты тұрде өзгеріп отыратын режимді тањдауға да болады.

 

  Объектілерді  ашу режимі. Іұжаттар, операциялар  журналдарымен, анықтамалық тізімдерімен  жұмыс істеген кезде нақты  құжат, операция немесе анықтамалық   элементі редакциялау немесе көріп шығу үшін ашылуы мүмкін. Редакциялау үшін құжатты ашу “Әрекет” мәзіріндегі “Ашу”, ал көріп шығу үшін “Көріп шығу” нұктелерін  басу арқылы орындалады. Осы екі режимніњ айырмашылықтары келесіде. Редакциялау үшін ашқан кезде объектіні тұзету және сақтау мүмкін болады. Көріп шығу режимінде объектіні ашқан кезде оған өзгерістерді енгізуге болмайды. Егер “Объектілерді ашу” режимі “Редакциялау” мәніне  орнатылса, объектілер өзгеру мүмкіндігімен ашылады.

Объектілерді жою режимі. “Объектілерді жою режимі” – жүйені басқарудыњ қҰрамдас бөлігі. Әдетте, ол үшін “Жоюға белгілеу” мәні қарастырылған. Объектілерді бірден жою мүмкіндігі конфигурацияға енгізілуі мүмкін. Осы жағдайда берілген параметрді өзгертуге мүмкіндік болмайды.

Калькуляторды тањдау. “Формулалық калькуляторды” қолдану опция CtrІ+Ѓ2 пернелерін басу арқылы шақырылатын калькулятордыњ тұрін тањдауға мүмкіндік береді. Опция қосылған жағдайда формулалық калькулятор, ал қосылмаған жағдайда сандық калькулятор шығарылады.

1. Интерфейс параметрлерін орнату. “Интерфейстіњ” басқару

элементтері экранда қолданылып отырған шрифттерді анықтап, терезелердегі аспаптар тақтасыныњ орналасуын белгілеуге мүмкіндік береді.

 

 Шрифттерді орнату. 1С:Бухгалтерия жүйесініњ экранындағы шрифтті орнату үшін тізімнен “Шрифтті тањдау” нұктесін басу қажет. Экранға шрифтті тањдауға байланысты стандартты диалог шығады. Осы диалогта шрифттіњ атын, стилін және өлшемін көрсету қажет. Тањдап алынған шрифтті айқындау үшін “Ок” нұктесін басады.

 

         Белгілі бір  режим үшін шрифттіњ сипаттамасы  “Орнатылған шрифт” өрісіне шығарылып отырады. Бағдарламадағы режимдер тізіміндегі жолдар келесі мағынаны білдіреді.

нысандар	Конфигурация кезењінде қалыптасқан барлық экрандық формалар.
Кестелік құжаттар	Барлық кестелік құжаттар (есеп берулер, бастапқы құжаттардыњ баспа нысандары), егер конфигурацияда олар үшін стандартты шрифті қолдану қарастырылса.
Мәтіндік құжаттар	Бағдарламаныњ бас мәзіріндегі “файл” мәзірініњ “жања мәтін” функциясыныњ көмегімен қҰрастырылған құжаттар.
модульдер	1С:Бухгалтерия жүйесіндегі  бағдарламалық модульдер конфигураторда қолданылады
табло	“табло” терезесіндегі мәтін.
Хабарлама терезесі	Хабарлама терезесіндегі мәтін
сипаттау	Сипаттама терезесіндегі мәтін.

 

 

 

Мәзірдегі пиктограммалар. Жиі орындалатын әрекеттер бойынша жауап беретін мәзірдіњ көп нұктелері тиісті аспаптар тақтасында қайталанып отырады. Осындай әрекеттер пиктограммалар тұрінде көрініс табады. Бағдарлама пиктограммаларды мәзірдіњ тиісті нұктелерінде көрсетуге мүмкіндік береді. Ол үшін “Мәзірдегі пиктограмманы көрсету” жалауын орнату қажет.

 

 “Монитор” бөлімініњ басқару элементтері “Белсенді қолданушылар” және  “Тіркеу журналы” режимініњ параметрлерін орнату үшін арналған.

Интервал.   Басқару элементтерініњ осы тобы тіркеу журналын ашу үшін интервалды орнатуға мүмкіндік береді.

Ағымдағы күн – журнал ағымдағы мерзімдегі оқиғаларды қамтып отырады.

Ағымдағы апта – журнал ағымдағы апта оқиғаларын қамтиды.

Ағымдағы ай – журналда ағымдағы айдыњ оқиғалары көрсетіледі.

Соњғы…. күн – журнал ағымдағы күннен бастап бірнеше күнніњ оқиғаларын қамтиды.

Барлық ағымдағы журнал – мҰрағатқа жіберілген кезењнен басқа барлық кезењ мәліметтерін қамтиды.

“Интервал” нұктелерініњ көмегімен журналды көріп шығу үшін тиімді интервал орнатылады. Нақты журналмен жұмыс істеген кезде интервалды өзгертуге болады.

Әрбір … сек. жањарту. Бұл параметрлер белгілі бір уақыт мезетіндегі белсенді қолданушылар тізімі мен тіркеу журналын автоматты тұрде жањарту режимін орнатады. Интервал секундтарда беріледі. Жалау орнатылмаған жағдайда автоматты тұрде жањарту іске аспайды.

Ашқан кезде соњына өту. Егер тиісті жалау орнатылса, тіркеу журналын ашқан кезде курсор тањдалған интервалдыњ соњғы жолында тұрады.

Ашқан кезде сұзгішті Ұсыну. Тиісті жалау орнатылған жағдайда тіркеу журналын ашқан кезде сұзгішті орнату диалогы экранға шығады. Егер жалау орнатылмаса, журнал сұзгішсіз ашылады.

Екі жолда орнату. Егер жалау орнатылса, ашылатын тіркеу журналындағы барлық ақпарат екі жолмен беріледі.

Негізгі шот жоспары. “Негізгі шот жоспары” параметрі конфигурациямен бірнеше шот жоспарын қолдану қарастырылған жағдайда қолданылады. Ол барлық бар шот жоспарларыныњ ішінен ағымдағы пайдалану үшін негізгі шот жоспарын тањдауға мүмкіндік береді. Осы параметрдіњ мәні бірінші кезекте операциялар бойынша шоттардыњ корреспонденциясын енгізген кезде қолданылады.    

 

 

Қорытынды

Бұл дипломдық жұмыста “Бухгалтерлік есепті компьютерлендіру” пәні бухгалтерлік есептіњ тұрлі бөлімдерінде компьютерді қолдану мүмкіндіктерімен таныстырдым.

 

        Кез-келген кәсіпорындағы  бухгалтерлік есепті автоматтандыру  ондағы бухгалтерлік ақпараттық  жүйелерді құруды қамтамасыз  етеді.

 

         Іазіргі кезењде  бухгалтерлік ақпараттық жүйелер  кәсіпорынныњ ішінде жазылмай, көбінесе  сырттай сатып алынады. Бірақ  дайын бухгалтерлік программалар  кәсіпорынныњ барлық ерекшеліктерін  ескеруі мүмкін емес.

Бухгалтерлік ақпараттық жүйелердіњ құрылымы иілгіш және ашық болуы тиіс, яғни, жүйелердегі қажетті тұзетулерді енгізу мүмкіндігі жоғары болуы керек. Бухгалтерлік ақпараттық  жүйені тањдау көп факторларға байланысты: меншік формасына,кәсіпорынныњ көлеміне және т.б Есеп мәліметтерін өњдеудіњ аса тиімді формасы- автоматтандырылған жұмыс орнын Ұйымдастыру. Олар иілгіш және сенімді бухгалтерлік жүйелерді құрып, ақпараттық ресурстарға деген қажеттіліктерді қамтамасыз етеді. Автоматтандырылған бухгалтерлік есепті жүргізуде арналған ақпараттық жүйелерді шартты тұрде 3 топқа бөліп қарастыруға болады:                    

1. Мини жүйелер;                                                                                    

2. Кіші және орта кәсіпорындарға  арналған әмбебап жүйелері;              

3. Ірі кәсіпорындарға арналған  кешенді жүйелер.                           

 

    Ірі кәсіпорындырға бағытталған кешенді жүйелер локальді есептеу  тораптарын құрып, автоматтандырылған жұмыс орындарыныњ тобымен сипатталады. Автоматтандырылған жұмыс орындары белгілі  есеп учаскелеріне  бағытталған: Негізгі  құралдар, банк операциялары,касса,ењбек ақы, материалдар,қойма және т.б. Осы жүйелердіњ тобына “Лука-Про”, Интегратор”, “Босс 10” ,”RS Баланс”, “Супер менеджер” жүйелері жатады. Іазіргі кезењде Іазақстанда әлемдік тәжірибиеге бағытталған бухгалтерлік есепті реформалау процесі  белсенді жұріп жатыр. Оныњ айқын  көрінісі-бухгалтерлік есепті халықаралық стандарттарға сәйкес жүргізу керек.

 

 

Әдебиеттер

1. “1С:Бухгалтерия” пакеті бойынша құжаттаулар.

2. Ковалев В.В. Организация бухгалтерского учета на совместных предприятиях. М.: Финансы и статистика, 1990

3. Ковбасюк М.Р., Соколовская З.Н. Анализ финансовой деятельности предприятия с использованием ПЭВМ. М.: Финансы и статистика, 1993.

4. Подольский В.И., Дик В.В. Бухгалтерский учет на персональных ЭВМ. М.:, 1993

5. Умнова Э.А., Чистов Д.В. Бухгалтерский учет на ПЭВМ. М.:, 1995.

6. Чистов Д.В. Основы компьютерной бухгалтерии. М.: Компьютер-пресс, 1997

7. Радостовец В.К., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. Алматы, Экономика, 1998.

8. Журнал “Бухгалтерский учет и аудит” 1998-2002