Түркі тілдерінің этнонимдері тарихынан

III. Кыпчакская  группа

1. Кыпчакско-булгарская  подгруппа

Древний:	1) золотоордынский (западный)
Современные:	2) татарский (с касимовским, мишарским и другими диалектами)  3) башкирский

2. Кыпчакско-огузская (узо-половецкая) подгруппа

Древний:	1) половецкий (до- и послемонгольский) (= кыпчакский, куманский)
Современные:	2) караимский  3) кумыкский

3. Кыпчакско-ногайская  подгруппа

Современные:

1) ногайский  2) каракалпакский  3) казахский

IV. Карлукская  группа

1. Карлукско-уйгурская  подгруппа

Древние:

1) тюркский язык Караханидского  государства ("Диван лугат ат-Тюрк", "Кутадгу билиг")  2) тюркский язык после караханидского периода (Хибат ал-хакаик, Кысас ал-анбия)

2. Карлукско-хорезмийская  подгруппа

Древние:	1) карлукско-хорезмийский ("Диван-и-хикмет" Ахмеда Ясеви и др.)  2) золотоордынский (восточный) (Мухаббат-нама и др.)  3) староузбекский
Современные:	4) узбекский (кроме кыпчакских диалектов)  5) уйгурский (новый, со всеми диалектами и в том числе саларским и хотонским)

Б. Восточнохуннская ветвь

I. Уйгурская  группа

1. Уйгуро-тюкюйская подгруппа

Древние:	1) древнеогузский язык орхонских  надписей (= тюкюэ)  2) древнеуйгурский
Современные:	3) тувинский (= урянхайский, сойотский,  сойонский)  4) карагасский (= тофа)

2. Якутская подгруппа

Современные:

1) якутский (с долганским)

3. Хакасская подгруппа

Современные:

1) хакасский (со всеми диалектами)  2) камасинский  3) кюэрикский  4) шорский  5) северные диалекты алтайского языка (туба, шалканду, куманды)  6) сары-уйгурский

II. Киргизско-кыпчакская  группа

Современные:

1) киргизский  2) алтайский (алтайский, телеутский, теленгитский диалекты)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

 

 

Түркітану саласында  осыған дейін руникалық жазба  ескерткіштер тіліндегі шылау сөздер арнайы ғылыми зерттеу ретінде алынып қарастырылмаған. Дегенмен тіл ғылымындағы XІX ғасырдың екінші жартысынан бастап бой көрсете бастаған еңбектерде түркі танушы ғалымдардың азды –  көпті пікірлерімен әртүрлі көзқарастары бар. Бірақ олар алғашқы зерттеулердің бірі болғандықтан, тіл даму эвалюциясына байланысты кейбір пікір көзқарастары қазіргі түркі тілдес тілдер жүйесіне сәйкес келе бермейді. Себебі негізгі міндеті мен мақсаты белгілі бір сөз табын жан-жақты зерттеп, оған ғылыми тұрғыдан болжамдар мен дәлелдемелер жазып, елеулі еңбектер қалдыру емес. Мұнда тіл білімі саласындағы қайшылықтар мен басы ашылмаған мәселелерді реттеу, қандай да бір халықтың тіл ерекшеліктерін айқындау, тілдік жүйесін бір ізге келтіру сияқты көпшілікке танымал грамматикалық оқулықтар жасау десек артық не кем айтқандық бола қоймас. Мәселен, И.Гиганов «Грамматика татарского языка», М.Казем –Бек «Общая грамматика турецко-татарского языка», «Алтай тілдері грамматикасы», П.Мелиоранский «Краткая грамматика казак-киркизского языка», М.Терентьев «Грамматика турецкого, персидского, киргизского и узбекского языка» деген еңбектерде әрбір жеке сөз табын көбінесе ғылыми жағынан гөрі, жалпы сипаттамалық тұрғыдан қарастырған. Жалпы жоғарыда көрсетілген грамматикалық оқулықтарда көне түркі руникалық жазба ескерткіштер тіліндегі шылау сөздер жайлы жекелей тарау болмағаныме.н, олардың табиғатына қатысты деректер жоқ деуден аулақпыз. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

 

1. Н.Бичурин. Собрание сведений о нородах обитавших в средней Азии.
2. Д.Айтмұратов. Тюркские этнонимы. Н.,1999г.
3. Ә.Бахадурхан. Түркілер шежіресі. Н.,1988ж.
4. С.Әбушәріп. Түркістан тарихы. А.,2001ж.
5. К.Мәмбетов. Қарақалпақтар шежіресі. Н.,1993ж.
6. Н.А.Баскаков. Ввдение в кыпчакские языки. Н.,1984г.