Монреаль хаттамасының негізгі шарттары

18-БАП: ЖАҢЫЛЫС  АЙТУ      

 Осы Хаттамаға жаңылыс  айту мен түсініктер енгізуге  тыйым салынады, рұқсат етілмейді. 

19-БАП: ШЫҒУ       

 Осы Хаттаманың мақсаттары  үшін Конвенцияның 19 бабының шығуға  қатысты ережесі 5-баптың 1-тармағында  көрсетілгендерден басқа Жақтарға  қатысты қолданылады. Кез келген  осындай Жақ осы Хаттамадан 2 баптың 1-4 тармақтарында көрсетілген міндеттемелер  қабылданған төрт жыл өткеннен  соң кез келген уақытта Депозитарийге  жазбаша хабар беріп шыға алады. 36 Мұндай кез келген шығу депозитарий  туралы хабар алған күннен  кейін бір жыл өткен соң  немесе шығу туралы хабарда  керсетілген осындай мерзімнен  соң күшіне енеді. 

19-БАП: ШЫҒУ       

 Кез келген Жақ 2А  баптың I-тармағында көрсетілген  міндеттемелер қабылдаған соң  төрт жыл өткеннен кейін кез  келген уақытта Депозитарийге  жазбаша хабар беріп шыға алады:  Мұндай кез келген Шығу Депозитарий  шығу туралы хабар алған күннен кейінгі бір жылдық ішінде немесе шығу туралы хабарда көрсетілген сондай өткен мерзім ішінде күшіне енеді.

20-БАП: ТҮП НҰСҚАЛЫҚ  ТЕКСТЕР      

 Осы хаттаманың түп  нұсқасы ағылшын, араб, испан,  қытай және орыс, француз тілдеріндегі  текст нұсқаларымен бірдей болып  табылады, ол Біріккен Ұлттар  Ұйымының Бас хатшысына сақтауға  өткізіледі.

ОСЫЛАРДЫ КУӘЛАНДЫРЫП, ОЛ ҮШІН ТИІСТІ ӨКІЛДІГІ БАР ҚОЛ ҚОЮШЫЛАР, ОСЫ ХАТТАМАҒА ТӨМЕНДЕ ҚОЛ  ҚОЯДЫ.

МОНРЕАЛЬДА БІР МЫҢ  ТОҒЫЗ ЖҮЗ СЕКСЕН ЖЕТІНШІ ЖЫЛЫ ҚЫРКҮЙЕКТІҢ ОН АЛТЫНШЫ КҮНІ ЖАСАЛДЫ 

______________________  
      37 Жақтардың екінші Кеңесі II/6 шешімінде 19 баптағы "міндеттемелер қабылданған соң төрт жыл өткеннен кейінгі кез келген уақытта" деген сөзді Жақтардың сақтауға қатысты міндеттемесі төрт жыл өткеннен соң кез келген уақытта күшіне енеді деп түсіну керек.

А Қосымшасы 

РЕТТЕЛУШІ ЗАТТАР

___________________________________________________________________  
Топтар                      Зат                    Озон бұзушылық  
                                                   қабілеті  
___________________________________________________________________  
I-топ  
                          /ХФУ-11/                   1,0  
                          /ХФУ-12/                   1,0  
                          /ХФУ-113/                  1,8  
                          /ХФУ-114/                  1,0  
                          /ХФУ-115/                  1,6  
II-топ  
                        /галон-1211/                 3,0  
                        /галон-1301/                 10,0  
                                                       38/  
                        /галон-2402/                 6,0  
___________________________________________________________________      

* Озон бұзушылық қабілетін  көрсететін бұл өлшемдер бағалы  сипаттамада алынған, бүгінгі  күнгі қолда бар ғылыми ақпараттармен  негізделген және мерзім сайын  қайта қаралып, шолу жасалып  отырылады.  
________________________  
      38/ Жақтардың бірінші Кеңес І/9 шешімінде галон-2402 үшін озон бұзу қабілетін (ОБК) 6,0 көлеміндегі көрсеткішті қабылдауға, хатшылықтан Жақтар өздерінің бірінші Кеңесінде Консенсус негізінде осы көрсеткішті қабылдауға Депозитарийге хабар беріп, тиісінше Депозитарийден осы көрсеткішті Монреаль Хаттамасынынң А қосымшасындағы "әлі анықталмады" деген сөзді айырбастап ұсыныс сұрауға келісті.

В Қосымшасы 

РЕТТЕЛУШІ ЗАТТАР

___________________________________________________________________  
Топтар                      Зат                        Озон бұзу *  
                                                        қабілеті  
___________________________________________________________________  
І-топ  
                         /ХФУ-13/                       1,0  
                         /ХФУ-111/                      1,0  
                         /ХФУ-211/                      1,0  
                         /ХФУ-212/                      1,0  
                         /ХФУ-213/                      1,0  
                         /ХФУ-215/                      1,0  
                         /ХФУ-214/                      1,0  
                         /ХФУ-216/                      1,0  
                         /ХФУ-217/                      1,0  
ІІ-топ  
              тетрахлорметан                            1,1  
ІІІ-топ  
              1,1,1-трихлорэтан  
              митилхлорофорум                           0,1  
___________________________________________________________________

      

* Бұл қосымша 1991 жылы 21 маусымда Найробиде өткен Жақтардың  үшінші Кеңесінде Хаттаманың 4-бабының  3-тармағына сәйкес қабылданды.  
      ** Олар жеке мүліктен немесе тұрмыстық аспаптармен немесе кеден қызметінің назарына түспейтін сондай біркелкі коммерциялық жағдайда емес контейнерлерде тасылған кезден басқа жағдайда.  
      *** Олар А қосымшасында аталған реттелуші заттар салқындатқыш немесе изоляциялық материалдар есебінде болған жағдайда ғана.

I-Толықтыру 

ОЗОН ҚАБАТЫН  ҚОРҒАУ ЖӨНІНДЕГІ ХЕЛЬСИНКИ ДЕКЛАРАЦИЯСЫ  
1989 жылғы 2 мамыр      

 Вена конвенциясы мен  Монреаль хаттамасын Жақтардың  бірінші Кеңестеріне қатысқан  Үкіметтер мен Европалық қоғамдастықтар  ғалымдар арасындағы қатаң реттеу  шаралары қабылданбаса озон қабатының  бұзылуы қазіргі және болашақ  ұрпақтарға қауіп төндіреді деген  кең келісімді пікірлерін еске  ала отырып,  
      кейбір озон бұзатын заттар әлемдік жылуға әкеп соғатын қуатты болу жай газдар екенін түсіне отырып,  
      озон қабатын бұзатын заттардың айырбастауға экологиялық қолайлы заттарды, сондай-ақ технологияның тез және кеңінен өркендеуін еске алып және мұнда айырбастау технологияларды беруді, әсіресе дамытушы елдерге жеңілдету қажеттілігінің терең назар ала отырып,  
      бұған дейін әрекет жасамаған барлық мемлекеттерді озон қабатын қорғау жөніндегі Вена конвенциясына және оның Монреаль Хаттамасына қосылуға шақырылады.  
      Монреаль хаттамасы реттейтін ХФУ өндірісімен тұтынуды неғұрлым тез 2000-жылдан кешіктірмей кезек бойынша қысқартуға және осы мақсатта Монреаль хаттамасында келісілген кестені дамушы елдердің ерекше жағдайларын ескере отырып қатайтуға келісті.  
      Озонның бұзылуына едауір әсер ететін галондарды, тағы басқа озон бұзатын заттардың өндірісі мен қысқартылуы мүмкін болғанда оны кезеңмен жүргізуді қамтамасыз етуге келісті. Химиялық заттар мен өнімдердің жеке технологиялардың экологиялық қолайлы айырбастағыштарын жасауды тездетуге, өздерінің қаржылары мен ресурстарына сай өнімдердің жеке технологиялардың экологиялық қолайлы айырбастағыштарын жасауды тездетуге, өздерінің қаржыларын мен ресурстарына сай жүргізуге өздеріне міндеттеме алуға келісті.  
      Дамушы елдер үшін тиісті ғылыми ақпараттарға, зерттеулердің нәтижелеріне және кадрлар даярлауға қол жеткізулерін жеңілдетуге және дамушы елдер үшін ең аз шығынмен технологияларды беру және жабдықтарды айырбастауды жеңілдету үшін тиісті қаржыландыру механизмін жасауға ұмтылуға келісті.

 

  Қазақстан Республикасы Монреаль  хаттамасына Қазақстан Республикасының  Хаттамаға қосылуы туралы 1997.30.10 заңымен қосылды. 
 
Конвенцияның негізгі ережелері

Озонды бүлдіретін заттарға экологиялық қатынасты және коммерциялық қажеттілікті қолдану және өндірісті  реттеу шаралары. Елдерге талаптар – Тараптар озондыбүлдіруші заттарды қолдануды және өндіруін кезекпе-кезек  доғаруы тиіс шартын ұстану қажет.

Қорытынды

Қазақстан Республикасының  негізгі міндеттемелері

2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап  келесі шарттарды орындау:

• хлорфторкөмірсуларын өндіру дәрежелері (1 топ А қосымшасы) нөл көрсеткішінен жоғары болмауы тиіс;
• галлондарды қолдану дәрежесі (II топ А қосымшасы), басқа толыққанды галоидтелген ХФУ (I топ В қосымшасы), тетрахлорметан (II топ В қосымшасы), трихлорэтан (метилхлороформ) (III тобы В қосымшасы) нөл дәрежесінен жоғары болмауы тиіс;
• Секретариатқа қажетті, реттеуші заттарды экспорттау және импорттау, өзінің өндірісі туралы статистикалық мәліметтерді беру.

Монреаль Хаттамасына  Түзетулер

Қазақстан 2001 жылы Озон қабатын  бүлдіретін заттар жөніндегі Монреаль Хаттамасына Түзетулерге Қазақстан  Республикасының қосылуы туралы  Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 7 мамырдағы Заңы негізінде қосылды.  
 
Түзетуге қосымшада, 10-шақты озонды бүлдіретін заттар тізімі анықталды: толыққанды галоидтелген ХФУ, карбонтетрахлоридпен және метилхлороформамен. Дамушы елдермен және экономикасы ауыспалы елдермен озонды қауіпсіз технологияларға өту ережелері күшейтіліп, Хаттама ережелерін орындау үшін қаржы механизмі анықталған. Технологияларды жеткізу қаржы механизмдері құрылды. 
 
Озон қабатын бүлдіруші заттардың барлық ауқымды лақтыруларын талап ету мақсатында 2001 жылы 1 қаңтарынан бастап оларды қолдану бойынша қосымша тыйымдар енгізілді.

Қазақстан Республикасындағы  Монреаль Хаттамасының және оған Түзетулердің орындалуы:

• Қатты полиуретандарды өндірумен жұмыс жасаушы ХФУ-17 қолданушы 17 қазақстандық кәсіпорынға суды қолдануға бағытталған жаңа құралдар беріліп, қолданысқа енгізілді.
• Жұмсақ полиуретанды пеноматериалдарды өндіруде төмен-индекстеу қоспаларының технологияларын қолдану үшін Қазақстандық үш компанияға құралдар берілді.
• Павлодарлық химия зауытына бромдалған немесе хлорланған ерітіндіні өндіру бойынша құралдарды тазартуда қолданылатын ХФУ-113 ауыстыру үшін құралдар берілді.
• Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар агенттігі және азаматтық қорғаныс және өрт қауіпсіздігі Арнайы ғылыми-зерттеу орталығы базасында оларды қою бойынша галондар банкі қолданысқа енгізіліп, құрылды. (Орталық Азиядағы жалғыз). Қазақстандағы галондарды қолданушы кәсіпкерлердің – мәліметтер базасы жүргізілуде.
• Қазақстан Республикасының төтенше жағдайлар Агенттігі және азаматтық қорғаныс және өрт қауіпсіздігі Арнайы ғылыми-зерттеу орталығы базасында оларды қою бойынша галондар банкі қолданысқа енгізіліп, құрылды. (Орталық Азиядағы жалғыз). Қазақстандағы галондарды қолданушы кәсіпкерлердің – мәліметтер базасы жүргізілуде.
• Озонды бүлдіруші заттарды экспорт, импорт тұтыну мөлшері жөнінде мәліметтер сараланып, өңделіп және жинау жұмыстары ұйымдастырылған. Секретариатқа 1999-2002 жылға озон жөнінде есеп жасалған (Монреаль хаттамасы бойынша ҚР міндеті) Өңделген және қайта орнына келтірілген ХФУ туралы ақпараттарды жинау жүйесі құрылған.
• ОРВ импорт/экспортқа рұқсат беру куезінде кәсіпорынның және ҚР кеден бақылауы Агенттігі тарапынан консультациялық қолдау жүзеге асырылуда.
• Республиканың импорт/экспорт тасымалдауында ОРВ барлығын анықтайтын арнайы құралы Қазақстан Республикасының кеден органына берілді. Барлық мамандар мен кеденшілерге үйрету семинарлары өткізілді. Семинар аясында барлық облыстық кеден бақылау департаменттерінен 61 кеден офицері оқытылды.