Азық-түлiк тауарларын сәйкестендіру бойынша реттігін және жалпы ережелерiн өткiзудi зерттеу

Лабораториялық жұмыс №1

 

Азық-түлiк  тауарларын сәйкестендіру бойынша реттігін және жалпы ережелерiн өткiзудi зерттеу.

 

Теңестiру термині түсiндiрме сөздiкте (латынша identificare - теңдестiру) бiр нәрсенің басқа нәрсемен сәйкес келуін теңестiру, анықтау сияқты анықталады. Тауарлардың теңестiрулерiнiң бiркелкi топтан сипаттайтын (негiзгі үлгi, үлгiге) аналогтерiне қарап сыналып отырған тауарларының таңбалауға, тауарлық - iлеспе, нормативтiк құжаттар, тiзiмдердегi технологиялық көрсеткiштердiң жиынтығы, немесе тауардың сипаттамасына т.б сәйкестiктерiн айқындайды.

 «Техникалық реттеу  туралы» заңында берілген анықтау  өте айқын болып саналады, өйткенi нормативтiк құжаттарда бұрын соңды аталмаған «тепе-теңдiк» және «маңызды белгi» екі жаңа ұғымы енгiзiлген. «Теңестiру - оның маңызды белгiлерiне өнiмнiң тепе-теңдiгiнiң анықтауын жүргізуі. Теңестiрудiң кезінде нормативтiк құжаттардың барлық талаптарына сәйкестiкті орнатуы, соның iшiнде маңызды емес белгiлер бойынша, шығынды және артық қызмет болады, сонымен бiрге нәтижелердің ақиқаттығына ықпал етпейді.

Тауарларды теңестiрулердің ақпараттық көздеріне (техникалық регламенттер, стандарттар, техникалық шарттар, ереже және т.б) нормативтiк құжаттар, теңестiру мақсаттары үшiн қолдана алатын регламенттелетін сапа көрсеткiштерi, сонымен бiрге техникалық құжаттар жатады, оның iшiнде тауарлық - тiркеме қағаздар, сертификаттар, сапалы куәлiктер, пайдалану бойынша нұсқау, төлқұжат, жолдама құжаттар т.с.с. кіреді.

Азық-түлiк өнiмдерiнiң теңестiрулер кезіндегі ең маңызды ақпараттық көзі болып теңестіру мақсатында және сәйкестікті растау үшін жарамды болатын - таңбалау саналады.

Тауардың теңестiру сараптамасы  осы бұйымның басқа бiркелкi тауарлық топқа немесе нақтылы тiзiмiне жеке белгiлердiң тиiстiлiгін анықтау мақсатында нормативтiк-техникалық құжаттарда немесе iлеспе құжаттама т.б негізге ала отырып, жүргiзiледi.

Теңестiру сөзсiз кез  келген бағалау қызметтiң жанында  өткiзiлетiн операция болып табылады, соның iшiнде сараптамалық бағалау. Теңестiру сараптамасы негiзiн қалайтды және тауарға қатысты барлық әсерлер тек қана осылардан басталуы керек. Зерттелетiн бұйым қауiптi өнiмдерге және тыйым салынған тауарлардың тiзiміне жатуы да мүмкін. Тауар теңестіруден өтпесе оның сапасының сараптамасын түзу өткiзу, оның сәйкестігін дұрыс бағалау мүмкін емес.

Ресейлiк тұтынушы нарығында дәл  қазiр нормативтiк-техникалық құжаттама жасалмаған бiздiң нарық үшiн жаңа тауар немесе бұйым бiр немесе бiрнеше даналарда және жиi жүзеге асырылады. Сонымен қатар тауардың теңестiру сараптамасымен қоса оның түпнұсқалық сараптамасы бiрге жүргiзiле алады. Тауардың түпнұсқалық  сараптамасы табиғи өнiмнің оның жалғанынан айырмашылығы болатын тән көрсеткiштердiң анықтау мақсатымен жүргiзiледi. Тағы жасанды көшірме табиғи өнімге қарағанда жарамсыз сапа көрсеткiштерiн де, сол сияқты жақсы сапа көрсеткіштерін иемдене алады.

Осы мақсатта табыстарға жету үшiн келесi міндеттер қойылады:

• Берілген бұйым азық-түлiк өнiмi болып табыла ма, әлде малдарға жем ретінде (тұтынушы теңестiруi) т.с.с техникалық мақсаттар үшiн қолданылуы
• Берілген бұйым бiркелкi тауарлардың тобы (ассортимент, топтық теңестiру) әлде класына жатуы
• Бұйымның (квалиметрика теңестiру) сапалық сипаттамалары мен техникалық сипаттамаларына қарап оның сәйкестігін анықтау.
• Берілген бұйымның сортқа жіктелуі (түрлi теңестiру)
• Арнайы теңестіру: осы бұйым тыйым салынған тауарлардың iске асырулар тiзiмiне немесе (квота беру, лицензиялау т.с.с) шектеуі бар тауарларға жатуы.

Жүргізілген жұмыс нәтижесіне қарап сараптамалық шешім (теңестіруді өткізу хаттамасы) тіркеледі.

 

Жұмыстың орындалу реті

Жұмыс мақсаты: ГОСТ көрсеткіштерінің негізінде кез келген азық түлік өніміні үлгісінің теңестіру критерийлерін оқып үйрену (оқытушы таңдау бойынша)

Құрал-жабдықтар: Өнімге стандарттар

Тапсырма №1. Азық- түлік тауарлары немесе шикізатка ұлттық стандартты талдаңыз және кесте 1 толтырыңыз.

1 кесте

ГОСТ 6534-89. Шоколад. Жалпы  техникалық шарттар

(үлгі ретінде)

Көрсеткіш түрі	Көрсеткіш атауы	Сапа көрсеткіштерінің сипаттамасы
Органолептикалық
Физико-химиялық

 

Тапсырма №2. Регламентте белгiленетiн ГОСТ-тың сапа көрсеткiштерiнің арасынан тек қана қаралатын өнiмнiң теңестiру мақсаттары үшiн жарамды болатынын таңдаңыз. 1 кестеде көрсетiлген көрсеткiштерден теңестiру мақсаттары үшiн жарамдысын  айқындау.

Көрсеткiштер қосымша енгiзуге керек болған жағдайда, стандартта көрсетiлмеген, бiрақ ғылыми әдебиеттен сізге белгiлi, сiздiң пiкiрiңiз бойынша теңестіру критерийлері ретінде қолдануға болатын БАҚ енгізу.  Нәтижелерді кесте 2-ге енгізіңіз.

2 кесте

Шоколадты теңестіру критерийлері

(үлгі ретінде)

Теңестіру түрі	Көрсеткіш атауы
Квалиметриялық	Шоколадтың май iркiлген фазасының майлы - қышқыл құрамының  талдауы.
	Шоколадтың балқу температурасын анықтауы.
Ассортименттік	Толтырғыштың бар болуы

 

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1. Тауарды теңестіруге анықтама беріңіз.
2. Теңестіру түрлері
3. Теңестірудің қандай ақпараттық көздерін білесіңдер?
4. Теңестіру критерийіне қойылатын талаптар
5. Тауарды теңестіру қанша кезеңнен тұрады?
6. Тауарды теңестірудегі қандай міндеттер қойылады?
7. Тауарды теңестіру критерийлері ретінде қандай сапа көрсеткіштері қолданылуы мүмкін?