Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар

Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар

Қоршаған ортаның химиялық ластануы

 

• Бізді қоршаған ортаның ластануы мынадай топтарға бөлінеді:
1. Химялық ластану(көміртек және күкірт оксидтері,көмірсулар,ақаба сулар,пестицидтер,гербицидтер,фторлы қосылыстар,ауыр металдар,аэрозольдер) .
2. Физикалық ластану(радиоактивті заттар,электромагнитті толқындар,жылу,жарық,шу және тербелістер) .
3. Биологиялық ластану(ауру қоздырғыш бактериялар мен вирустар, құрттар , қарапайымдылар , зиянкес жәндіктер) .
4. Антропогендік ластану(табиғаттың қайталанбас сұлу ланд-шафтыларының өзгеруі , орман-тоғайлардың жойылуы , т.б.) .

• Қазіргі кезде ауаны ластайтын улы заттардың 150-ден астам түрі белгілі.
• Адам денсаулығына зиян келтіретін улы химиялық заттардың қатарына темекі мен есірткі де жатады.Есірткінің негізгі көзі-Шу алқабында өсетін жабайы кендір өсімдігі.сол сияқты Ауғанстан мен Ота Азиядан келетін есірткіні Еуропаға тасымалдау Қазақстан аумағы арқылы өтеді
• Темекі түтінінің құрамына 4 мыңға жуық химиялық улы заттар кіреді.Олардың 40-қа жуығы өкпенің қатерлі ісігін ,қолқаның созылмалы ауруларын туғызады

 

Негізгі химиялық ластағыштар

 

• Көптеген өнеркәсіп орындары,автокөліктер,ірі кешендер қоршаған ортаға әр түрлі зиянды заттар шығарады
• Солардың бірі – көміртек диоксиді(СО2) улы емес, ал екіншісі – көміртек монооксиді(СО) улы.Оол адамның гемоглобин мен қосылып,зиянды қоспа түзеді.

 

• Көміртек оксиді 10жыл сайын 2%-ға өсіп,атмосферадажылыжай эффектісін туғызады

Ластағыштар	Негізгі көздері	Ластағыш заттардың зияны
Көмірқышқыл газы	Энергетика,өнеркәсіп,жылу қазандықтары	Жылыжай эффектісі,климаттың өзгеруі,шөлге айналу,улы тұмшалар
Көміртек оксиді	Металлургия өнеркәсібі,жанармайлар,тұр-мыстық отындар.Мұнай - газ кешендері	Атмосфераның жылу теңдестігінің бұзылуы
Күкіртті газ	Өнеркәсіп,энергетика,тұрмыс-тық отындар	Ғимараттардың бүлінуі,фауна мен флораның азаюы,аурулар,улы тұмшалар,қышқыл жауындар
Азот оксиді	Автокөліктер,ұшақ моторлары,домна пештері,химия өнеркісібі	Улы тұмшалар, қышқыл жауындар,фауна мен флораның құруы,су,ауа сапасының бұзылуы
Фосфат	Лас сулар, химиялық ақаба сулар,тыңайтқыштар	Су,азық-түлік сапасының нашарлауы
Сынап	Кен байыту,целлюлоза-қағаз өнеркәсібі	Улану,жүйке жүйесінің тозуы,ұлпалардың бұзылуы
Қорғасын	Жанармайлар,қорғасын кендерін байыту,химия өндірісі,пестицидтер	Улы заттармен улану,зат алмасуудың бұзылуы
Мұнай	Мұнай - газ кешендері,кемелер апаты	Фауна мен флораның өзгеруі
Гербицидтер, пестицидтер	Ауыл шаруашылығын химияландыру	Адамның улануы, фауна мен флораның өзгеруі
Радиакция	Ядролық қаруларды сынау,АЭС,радиоактивті қалдықтар	Қатерлі ісік аурулары,қаназдық ,сәулелік аурулар

Қоршаған ортаның радиациялық ластануы