Тамырлар бойымен қан қозғалысының жалпы физикалық-математикалық заңдылықтары

Қарағанды мемлекеттік  медицина университеті 
Медбиофизика және информатика кафедрасы 
 
 
 
СРС 
Тақырыбы: Тамырлар бойымен қан қозғалысының жалпы физикалық-математикалық заңдылықтары. 
 
 
                                                                                       Орындаған: Қуатова Д.Ж. 
                                                                                            117 ЖМФ 
                                                                       Тексерген: Букеев С.Б. 
 
 
Қарағанды 2010 ж 

НАЗАР АУДАРҒАНДАРЫҢЫЗҒА 
КӨП-КӨП РАХМЕТ!!!

          Мазмұны: 
 
Кіріспе 
 
Негізгі бөлім 
1. Қанның тамыр жүйесімен ағуының темодинамикалық заңдылықтары 
2.Қанның реологиялық қасиеттері 
3.Ішкі үйкеліс коэффициенті, немесе сұйықтықтың тұтқырлығы 
4.Ньютондық және ньютондық емес сұйықтықтар 
 
Қорытынды 
 
Қолданылған әдебиеттер 
 

                                    Кіріспе 
 
   Жүрек-қантамыр жүйесі қанның тамырлардың тұйықталған  жүйесі  бойынша  қанның  айналы-   мын  қамтамасыз етеді. Қанның  ағзадағы цирку- ляциясы арқылы мүшелерге  қызметтерін атқару үшін қажет заттар жеткізіледі. Тамырлар  бойын- ша қанның жылжуы кез келген жүйесіндегі  сұй- ықтықтардың жылжуы бағынатын заңдарға бағы- нады.  

•  
   
   
   
   
   
   
   
      Қанның ағуы қысым тербелмелі түрде өзгереді. Жүрек-   қантамырлар жүйесінің қызмет атқаруының математи -калық сипаттамасын беру өте қиын, қазіргі заманда қан -айналымының биофизикалық зерттеуі көбінесе екі мәсе- ленің шешуімен айналысады:  
   
    - Қанның тамырлар бойымен ағуын сипаттайтын физикалық заңдылықтарын анықтау. 
   
     - Қанның жеке тамырлардағы немесе тамырлар жүйесіндегі ағуының теориялық және тәжірибелік талдауы 
   
   
   
   
   
   
   
  

 
 
 
 
 
       Қан айналымды модельдеу әдістері 
 
 
 
 
 
 
Физикалық           Аналогтық         Математикалық 
 
 
 
 

                Қанның реологиялық қасиеттері 
 
   Реология (rheos – ағу, ағын, logos – ғылым, грек тілінен) – заттың деформациясы мен ағымдылы- ғы туралы ғылым. Қанның реологиясы (геморео- логия)  дегеніміз қанның тұтқыр сұйықтық ретін- дегі биофизикалық ерекшеліктерін зерттеу.

Сұйықтықтың ағу  формалары: 
 
1. тығыздық  p 
        m 
p= 
        v 
  мұнда m сұйықтықтың массасы,  v - көлем  
 
2. меншікті салмақ  u 
         p 
u= 
        v 
p - сұйықтықтың салмағы ,    v - көлем 
 
3. Ішкі үйкеліс коэффициенті, немесе сұйықтықтың       тұтқырлығы

    Сұйықтықтың тұтқырлығы (ішкі үйкеліс) – сұйықтықтың бір бөлігінің  басқа бөлігінің жыл - жуына қарсыласу көрсету қасиеті. Сұйықтықтың тұтқырлығы ең алдымен молекулалардың қозғал- ғыштығын шектейтін молекулааралық  әрекетте - сулерден тәуелді.

  Тұтқырлықтың болуы  сұйықтықтың жылжуын шақыра -тын  сыртқы қайнардың энергиясының  шашылуына,оның  жылуға көшуіне  әкеледі. 
 
 
 
    Тұтқыр ағынның негізгі заңы 1687 ж. И. Ньютонмен ойлап шығарылған: 
 
   
                                               dV 
                                    F= n          S 
                                               dZ

   Ньтондық сұйықтықтың  тұтқырлық коэф- фициенті теқ  қана оның табиғатынан және  температурадан тәуелді. Олар үшін  Ньютон  ның формуласын қолдануға  болады, тұтқыр лық коэффициенты  сұйықтықтың ағу шарт- тарынан  тәуелсіз тұрақты болып табылады.

Қан – ньютондық  емес сұйықтық. Оның ішкі құрылымы  – 
ерітіндегі  (плазмадағы) ерітілген элементтердің суспен  -зиясы. Элементтердің 93%  эритроциттер болғанымен,қан ды физиологиялық ерітіндегі эритроциттердің суспензия- сы деп атауға болады.

Агрегаттардың  түрлері 
 
 
 
 

 

Ірі тамырлар

 

Кішкене

тамырлар

 

Микро

тамырлар

Қанның негізгі темодинамикалық  көрсеткіштеріне жатады 
 
 
 

 

Қан

қысымы

 

Қан 

Қысымы

жылдамдығы

   Қан қысымы – бұл қан тарапынан тамыр- дың бірлік ауданына әсер етуші күш 
   Қан ағысының жылдамдығы бөлінеді: 
1. көлемдік 
2. сызықтық 
   Көлемдік жылдамдық  - деп бірлік уақыт ішінде түтіктің ауданынан ағып өтетін қанның көлеміне сан жағынан тең шаманы айтады

   Көлденең қимасы  тұрақты цилиндр тә- різді түтіктен  ағатын  кәдімгі сұйықтар- дың  стационар ағысы Гаген-Пуазейль  заңымен сипатталады.

            Пуазейль заңы мынандай жағдайларда     қолданылады: 
 
- ламинарлы ағысқа 
- гомогендік сұйықтарға 
- қатты түзү түтіктерге 
- қозу тудыратын көздерден қашық орналасқан  жерлерде

                                   Қорытынды 
 
  Қан айналым жүйесі адам мен басқа омыртқалы жануарларда механикалық көз қарасынан гидрав- ликалық жүйе болып табылады. Бұл жүйенің құ -рамына камералық насостар кіреді – жүректің оң жақ және сол жақ бөлімдері. 
 

1. Владимиров Ю.А  с соавт. Биофизика. М., Медицина, 1983 
2. Костюк П.Г. С соавт. Биофизика. Киев, 1988. 
3. Рубин А.Е. Биофизика. 1-2 том. М., 1987 
4. Рубин А.Е Биофизика: Теоретическая биофизика – 1 том.-М. Книжный дом “Университет”, 2000 
 
 
 
 
 

 

12