Аускультация және оның даму тарихы

Орындаған:Шарапатов Е.А

Тексерген:Омиртаева Б.А

•  Аускультация әдісін ауруларды анықтаудағы,әсіресе жүрек ,өкпе,іш қуыс ағызаларын зерттеудегі маңызы зор. Аускультативтік белгілердің өзгеруі,яғни қосымша дыбыстардың пайда болуы ауруды анықтауға оңтайлата түспек.

Аускультацияның даму  тарихы

 

• Аускультация “латынша auscutatio-тыңдаймын деген сөз”-организмдегі өзінен-өзі пайда болған дыбыстары,көбінесе ауалық ,сұйықтықтардың қозғалыстардың дыбыстарын тыңдау.Бұл әдіс Гиппократтан бастау алды.Оның еңбектерінде плевраның үйкеліс шуылы “теріден жасалған белдіктің сықырна”,ал ылғалды сырыл уксустың қайнаған кезіндегі дыбысына ұқсатылған.Алайда ,бұл мәліметтер бүгінгі күнге толығымен жетпген.

• Аускультацияның негізін қалаған француз дәрігері Рене Теофил Гиацинт Лаэннекке (1781-1826)Ол алғаш стетоскоп (тыңдағышты  stethos –кеуде.scopeo-қараймын)қолдануды айтқан.Мұндай ой Р.Лаэннекке 1816 жылы келген,өзі былайша жазады “Консулиацияға келгенімде әйелдің толықтыңынан тікелей аускультация жүргізу қиынға түсті.

• “Сонда маған жаңа ой түсті,дәптерді дүрбі тәрізді етіп жиырып ,екінші шетін науқастын жүрек тұсына қойғнымда жүрек соққысын ап-анық естігеніме таң қалдым да, қатты қуандым”деп Лаэннек кейін осы әдісті  терең зерттеп өкпе мен жүрек тұсындағы дыбыстарды жазып кеткен.

• Белгілі клиницист педагог  Р.Лаэннектің еңбегі осы күнге дейін маңызын жойған жоқ.Р.Лаэннек ұсынған стетоскоп ұзына бойы диаметрі бірдей ,ұзындығы 33см ағаш түтік болған.Кейін оның құрлысы талай рет өзгеріп осы күні қалыпқа келген. Аускультацияның  дамуы стетоскоптың күрделенуімен байланысты.Алғашқы стетоскоптың формасы цилиндр тәрізді болып келді,оның кеңейген жағы дәрігердігердің құлағына келесі жағынанауқасқ қойылады. Стетоскоптар  әр түрлі матиралдан жасалған (ағаш,қола,піл сүйегі,пластмассадан т.б)жасаған.

• Дыбыс стетоскоптың ішіндегі  ауамен емес,оның қабырғаларымен өткізіледі.Кейінен жұмсақ матиралдан жасалған стетоскоп енгізлді.Профессор Н.И Филотов балаларды тыңдауға арналған өзінің стетоскопын ұсынған,оның бір ұшы екіге бөлініп,зерттеушінің құлағына кигізіледі.Кейін осы стетоскопы кеңінен қолданды.Дыбыс қозғалыстарының берілуін күшейтетін аппараттар –фонендоскоптар ойластырып табылды. Төмендегі суретте көрсетіген.

Тікелей және жанама  аускультация

 

• Стетоскоп немесе фонендоскоптың көмегімен тыңдау жанамалы аускультацияға жатады.Ертеден белгілі болып келе жатқан құлақты денеге тақап тыңдау - тікелей аускультация.Ал жанама аускультацияныің тікелей аускультациядан айтарлықтай айырмашылығы.Құлақпен тыңдап тексеру басты кемшілігі:гигиеналық тазалық сақтау мүмкіндігі жоқтығы,жұқпалы аурулар мен қатты қиналып жатқан науқастарды тыңдаудың қиындығы.

• Тікелей аускультация әдісімен көбінесе өкпедегі бәсең және жоғарырақ  шығаратын дыбыс тербелісі жақсырақ естіледі.Жанама аускультация әдісі гигиеналық шараларға жауап береді,фонендоскоп қолтық асты,бұғана асты аймақтарына,өкпе ұшы сияқты тыңдауға ыңғайсыз жерлерге қоюға болады. Тікелей аускультация жүрек ақауларын дәл мәліметтер береді.

 Аускультацияның ережелерімен жүргізу әдістері

 

• Адамды тыңдап қараған кезде перкуссия кезіндегідей ережелерді сақтау керек.
• 1)Науқастың қалпы .Тұрған не отырған адамды тыңдау ыңғайлырақ,бірақ керек жағдайларда ауыр ауруларды жатқан күйінде де тыңдайды.
• 2)Тексеретін бөлменің іші тыныш,әрі жылы болуы тиіс .Салқын бөлмеде бұлшық еттер жиырылып,қосымша дыбыстар береді.
• 3) Стетоскоп немесе фонендоскопты тыңдалатын денеге тығыз жанастырады дене тұсына аса қатты баспайды

• 4)Ал науқастың дене түгі жақсы дамыған болса тыңдалатын жерді дымқылдау қажет,әйтпесе түгімен стетоскоптың жанасуында қосымша дыбыс береді(крипитация )
• 5)Дәрігер науқастың алдынан тыңдағанда сол жағынан тұрады
• 6) Фонендоскопқа дағыдылану ,яғни үнемі бір құралмен тыңдау қажет

Қорытынды 

 

• Қолданылған әдебиеттер:
• Б.Н Айтбембетов “Ішкі ағза ауруларының пропедевтикасы”
• Х.Василенко “Внутренние болезни”
• Интернет www .google. ru