Утварэнне Рэчы Паспалiтай

Па-чацвёртае, склаліся спрыяльныя знешнія ўмовы. У 1558 г. Расія пачала вайну з Лівонскім ордэнам за выхад да Балтыйскага мора. У 1559 г. магістр ордэна Кетлер звярнуўся за дапамогай да Вялікага княства Літоўскага. Паміж ордэнам і ВКЛ быў заключаны саюз, ордэн перайшоў пад патранат княства. Але захаваць у час вайны сваю тэрыторыю ордэн не здолеў. Частку зямель захапіла Данія, частку - Швецыя, а Курляндыя і Земгалія, стаўшы наследным герцагствам, з 1561 г. аказаліся ў залежнасці ад княства. 3. Галоунай прычынай перамоў у Любліне сталася цяжкае становішча ВКЛ і надзея, што вялікі князь літоўскі (які быў адначасова і польскім каралём) не знішчыць уласнае гаспадарства. Гэта надзея падтрымлівалася ўсімі вышэйназванымi актамі Жыгімонта II Аўгуста і касцёла. У грамадскай свядомасці ВКЛ фарміраваўся вобраз польскага сябра.

4. 28 чэрвеня 1569 года адбылося падписанне Люблiнскай  Унii. 1569 год паклаў пачатак новай, трагічнай старонцы ў гісторыі Беларусі. У гэты год на палітычнай карце Еўропы знікла самастойная, магутная і незалежная сярэдневяковая дзяржава Вялікае княства Літоўскае і з'явілася новая - Рэч Паспалітая, што значыць "рэспубліка". Гэты гістарычны акт адбыўся ў выніку Люблінскай уніі, якая абвясціла аб інкарпарацыі княства ў Польшчу і ўтварэнні Рэчы Паспалітай.

1 ліпеня 1569 г. адбылася прысяга на унію, а  затым малітва ў касцёлах.

5. Такім чынам, Люблінская унія — вынік шматгадовай барацьбы Польскага каралеўства з Вялікім княствам Літоўскім (з 1385 г.) за інкарпарацыю апошняга ў Польскую Карону. Вялікую ролю ў гэтай барацьбе адыграла стратэгія і тактыка Ватыкана, накіраваная на прасоўванне каталіцызму на Русь.

Люблінскі акт — гэта вынік складанага ўнутранага і знешняга становішча ВКЛ у сярэдзіне XVI ст.: расколу грамадства па канфесійнай прыкмеце, рэлігійнай барацьбы, пашырэння польскага ўплыву, здрады вялікага князя літоўскага Жыгімонта II Аўгуста, а таксама грабяжу і гвалту шматгадовага "саюзніка" — Польскага каралеўства, аслаблення ў выніку войнаў з Крымскім ханствам і барацьбы ВКЛ за лівонскую спадчыну.

Люблінская унія — гэта анексія і інкарпарацыя княства ў Польскае каралеўства. Для Беларусі люблінскі акт — гэта пагроза поўнага акаталічвання і паланізацыі краю.

Спiсак выкарыставанных выданняу

1. Доўнар-Запольскі М.В. Гісторыя Беларусі. Мн., 1994.
2. Ігнатоўскі У.М. Кароткі нарыс гісторыі Беларусі. Мн., 1991.
3. Ластоускі В.Ю. Кароткая гісторыя Беларусі. Мн., 1993.
4. Гісторыя Беларусі: У 2 ч. Ч. 1. Ад старажытных часоў - па люты 1917 г.: Вучэб. дапам. /Пад рэд. Я.К.Новіка, Г.С.Марцуля. -Мн.: Універсітэцкае, 1998.
5. Гiсторыя Беларусі: У 2 ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / І.П.Крэнь, І.І.Коўкель, С.В.Марозава, С.Я.Сяльверстава, І.А. Фёдараў. - Мн.: РІВШ БДУ, 2000.
6. Гісторыя Беларускай ССР: У 5 т. Мн.,   1972. Т.1.
7. Голубеў В.Ф. Сялянскае землеўладанне і землекарыстанне на Беларусі XVI — XVIII стст. Мн., 1992.
8. Грицкевич А.П. Социальная борьба горожан Белоруссии (XVI - XVIII вв.). Мн., 1979.
9. Дакументы і матэрыялы па гісторыі Беларусі.  1772 - 1903 гг.  Мн.,   1998.  Т.2.
10. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Мн., 1992.
11. Козловский П.Г. Крестьяне Белоруссии во второй половине XVII-XVIII вв. Мн., 1969.
12. Коялович М.О. Лекции по истории Западной России. СПб., 1864.
13. Коялович М.О. Литовская церковная уния. Исследование. Т.1 - 2. СПб., 1859 - 1861.
14. Нарысы гісторыі Беларусі: У 2 ч. Мн., 1994. Ч. 1.  
15. Мальцев А.И. Россия и Белоруссия в середине XVII века. М., 1974.
16. Мартос А. Беларусь в исторической государственной и церковной жизни. Мн., 1990.
17. Помнікі мемуарнай літаратуры Беларусі XVII ст. Мн.,   1983.
18. Юхо Я.А. Уніі Вялікага княства Літоўскага з Польшчай // Полымя, 1972. № 1.